woman in black tank top and white pants lying on green grass field during daytime

Adaptogeny dla biegaczy – które naprawdę działają?

Najlepiej przebadane adaptogeny, po które sięgają biegacze, to żeń-szeń, ashwagandha i różeniec górski (rhodiola rosea). Adaptogeny to substancje roślinne, które wspierają organizm w radzeniu sobie ze stresem i poprawiają ogólną kondycję. Dla biegaczy, którzy często stawiają sobie wysokie wymagania, mogą być wsparciem w codziennych treningach oraz w okresach intensywnych przygotowań. Poniżej opisujemy, czym te rośliny się różnią i jak można je włączyć do diety.

Czym są adaptogeny?

Adaptogeny to naturalne substancje, które pomagają organizmowi przystosować się do stresu, zarówno psychicznego, jak i fizycznego. Wspierają równowagę hormonalną, co ma znaczenie dla biegaczy, którzy często doświadczają dużego obciążenia treningowego. Przykłady adaptogenów to żeń-szeń, ashwagandha i rhodiola rosea. Każdy z nich ma inne właściwości i może przynieść inne korzyści.

Rośliny te od wieków stosuje się w medycynie tradycyjnej, między innymi w ajurwedzie i tradycyjnej medycynie chińskiej. Samo pojęcie „adaptogen” jest jednak młode. Ukuto je w połowie XX wieku w ZSRR, gdzie badano rośliny mające zwiększać wydolność i odporność na zmęczenie. Według klasycznej definicji z tamtych badań adaptogen powinien spełniać trzy warunki:

  • Działanie niespecyficzne: zwiększa odporność na różne stresory jednocześnie (fizyczne, chemiczne, biologiczne), a nie na jeden konkretny czynnik.
  • Działanie normalizujące: przywraca równowagę funkcji organizmu niezależnie od tego, w którą stronę zostały zaburzone.
  • Bezpieczeństwo: w typowych dawkach nie zaburza normalnej pracy organizmu.

Obecnie działanie adaptogenów tłumaczy się głównie wpływem na oś podwzgórze–przysadka–nadnercza, czyli układ, który w odpowiedzi na stres (także na ciężki trening) uruchamia wydzielanie kortyzolu. Adaptogeny mają łagodzić tę reakcję, tak aby organizm szybciej wracał do równowagi. Więcej o samym hormonie stresu przeczytasz w tekście Naturalne sposoby na kortyzol – co działa, a co to ściema?

Żeń-szeń – król adaptogenów

Żeń-szeń, którego łacińska nazwa rodzajowa Panax nawiązuje do słowa „panaceum”, jest jednym z najstarszych i najczęściej stosowanych adaptogenów. Badania wykazały, że może on poprawiać wydolność fizyczną oraz zwiększać energię. Dla biegaczy, którzy często zmagają się ze zmęczeniem, suplementacja żeń-szeniem może przynieść korzyści. Jest też stosowany jako środek wspomagający regenerację po intensywnych treningach.

CZYTAJ  Dieta przeciw chorobom — produkty poprawiające odporność

Ashwagandha – wsparcie dla układu nerwowego

Ashwagandha, znana również jako indyjski żeń-szeń, to roślina, która zdobywa coraz większą popularność wśród sportowców. Badania pokazują, że ashwagandha może pomóc w obniżeniu poziomu kortyzolu, hormonu stresu. Jej działanie uspokajające może również wspierać lepszy sen, a to z kolei przekłada się na regenerację organizmu. Czy ten efekt jest realny, omawiamy w artykule Czy adaptogeny pomagają na sen? Fakty vs. mity.

Rhodiola rosea – na wyzwania wytrzymałościowe

Rhodiola rosea, nazywana również różeńcem górskim, to kolejny często badany adaptogen. Jej działanie polega na zwiększeniu odporności organizmu na stres i zmęczenie. Badania wykazały, że suplementacja rhodiolą może poprawić wydolność fizyczną, a także przyspieszyć regenerację. Dla biegaczy, którzy przygotowują się do zawodów, rhodiola może okazać się pomocna w radzeniu sobie z presją i stresem związanym z rywalizacją.

Jagody goji – naturalny zastrzyk energii

Jagody goji, czyli owoce kolcowoju, bywają zaliczane do adaptogenów, choć badań nad nimi w tym kontekście jest wyraźnie mniej niż nad żeń-szeniem, ashwagandhą czy rhodiolą. Zawierają dużo antyoksydantów, które wspierają układ odpornościowy i regenerację po intensywnym wysiłku. Traktuj je raczej jako wartościowy dodatek do diety niż jako suplement o udowodnionym działaniu adaptogennym.

Jak stosować adaptogeny?

Adaptogeny można stosować na różne sposoby. Najpopularniejsze formy to kapsułki, proszki oraz herbatki. Oto kilka praktycznych wskazówek dotyczących ich stosowania:

  • Dawkowanie: Zawsze przestrzegaj zaleceń producenta dotyczących dawkowania. Warto zacząć od mniejszych dawek, a następnie stopniowo je zwiększać, obserwując reakcję organizmu.
  • Czas stosowania: Niektóre adaptogeny, jak ashwagandha, najlepiej działają po dłuższym czasie stosowania. Efektu nie należy oczekiwać po jednej dawce.
  • Kombinacje: Możesz łączyć różne adaptogeny. Na przykład połączenie rhodioli z ashwagandhą może pomóc w lepszym radzeniu sobie ze stresem i poprawie wydolności.
CZYTAJ  Potrzebujesz odpoczynku? Zrób test na przemęczenie

Potencjalne skutki uboczne

Choć adaptogeny są generalnie uważane za bezpieczne, mogą wystąpić skutki uboczne. Niektóre osoby mogą doświadczać reakcji alergicznych lub interakcji z innymi lekami. Ashwagandha może wpływać na poziom hormonów tarczycy, dlatego osoby przyjmujące leki na tarczycę powinny szczególnie uważać. Zawsze warto skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji, zwłaszcza jeśli przyjmujesz inne leki lub masz problemy zdrowotne.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

You May Also Like