Sezon urlopowy bywa jedynym momentem w roku, kiedy biegacz naprawdę zwalnia tempo — i wreszcie znajduje czas na coś więcej niż tylko kolejne kilometry. Jeśli przez ostatnie miesiące praca i treningi nie zostawiały przestrzeni na lekturę, wakacje są idealną okazją, żeby dorzucić do plecaka albo walizki kilka książek o bieganiu. Poniższy zestaw jedenastu tytułów łączy konkretną wiedzę treningową z opowieściami, które potrafią solidnie nakręcić do wyjścia na trasę. Po niektórych z nich naprawdę trudno usiedzieć w miejscu.
Wybór jest celowo różnorodny: znajdą się tu klasyczne kompendia dla maratończyków, poradniki o technice i szybkości, a także biografie, w których bieganie jest tylko punktem wyjścia do opowieści o przekraczaniu własnych granic. Każdy biegacz — niezależnie od stażu i ambicji — powinien znaleźć coś dla siebie.
Poradniki treningowe dla maratończyków
Maraton wciąż pozostaje dystansem, który rozpala wyobraźnię amatorów najmocniej. Nic dziwnego, że poświęcono mu osobne, obszerne kompendia, w których teoria treningu spotyka się z gotowymi planami.
Jerzy Skarżyński – „Maraton”
To pozycja, którą można traktować jak kompendium wiedzy o królewskim dystansie. Autor prowadzi czytelnika przez historię biegów maratońskich, przypomina nazwiska najważniejszych mistrzów, tłumaczy zasady przygotowań i — co najistotniejsze dla praktyka — proponuje konkretne programy treningowe. Plany są przygotowane zarówno z myślą o amatorach, jak i o tych, którzy celują w medale mistrzostw Polski. Cała wiedza jest podparta doświadczeniem znanego biegacza i trenera, który sam wciąż startuje w zawodach i nie zwalnia tempa.
Jeff Galloway – „Maraton. Trening metodą Gallowaya”
Bardzo przystępnie napisany podręcznik, który spokojnie może pełnić rolę elementarza dla każdego, kto myśli o pierwszym maratonie. Zawarte w nim wskazówki dotyczące treningu i startów okażą się przydatne nawet dla biegaczy, którzy nie zamierzają korzystać z firmowej metody autora, opartej na przeplataniu biegu marszem. Spora część książki dotyczy przygotowania mentalnego — Galloway podpowiada konkretne sztuczki umysłowe, które w trakcie maratonu potrafią zrobić sporą różnicę.
Keith Hanson, Kevin Hanson, Luke Humphrey – „Maraton metodą Hansonów”
Bracia Keith i Kevin Hansonowie stoją za projektem Hansons-Brooks Distance Project, czyli grupą, która zgromadziła wokół siebie czołowych amerykańskich biegaczy. To jeden z najmocniejszych zespołów biegowych na świecie i zarazem najlepszy dowód na to, że ich podejście do treningu działa. W książce autorzy opisują dokładnie te metody, dzięki którym o ich grupie usłyszał cały biegowy świat.
Technika, szybkość i bieganie naturalne
Sama liczba przebiegniętych kilometrów nie czyni jeszcze z nikogo lepszego biegacza. Kolejne pozycje skupiają się na tym, jak biegać mądrzej — z lepszą techniką, większą szybkością i w zgodzie z własnym ciałem.
Julian Goater, Don Melvin – „Sztuka szybszego biegania”
Można biegać przez całe życie tak samo i czerpać z tego radość — ale można też zacząć bieganie świadomie trenować. To oznacza wychodzenie na każdą jednostkę z konkretnym celem: poprawą wytrzymałości, siły, szybkości albo lepszą regeneracją. Książka jest skierowana właśnie do tych, którzy chcą z miesiąca na miesiąc i z roku na rok stawać się coraz lepszymi biegaczami, a nie tylko utrzymywać formę w miejscu.
Danny Abshire, Brian Metzler – „Bieganie naturalne”
Tytuł mógłby sugerować zbiór intuicyjnych porad rodem z luźnych przemyśleń, ale to złudne wrażenie. Obaj autorzy są trenerami, a metody, które opisują, opierają się na solidnych podstawach naukowych. Ich celem jest pomóc biegaczowi odnaleźć technikę zgodną z jego własną naturą — a nie narzucić jeden uniwersalny schemat. To lektura dla każdego, kto chce świadomie popracować nad sposobem, w jaki się porusza.
Motywacja i opowieści, które porywają z kanapy
Nie każda książka o bieganiu musi być poradnikiem. Czasem najlepiej działają historie — szczere, zabawne albo skrajnie ekstremalne — które przypominają, dlaczego w ogóle warto sznurować buty.
Beata Sadowska – „I jak tu nie biegać!”
Pozycja dla tych, którzy potrzebują nie tyle instrukcji, co impulsu do działania. Książka nie tylko podpowiada, co robić, gdy już uda się wstać z kanapy — ona przede wszystkim pomaga z tej kanapy w ogóle się podnieść. Motywacja, którą oferuje, nie jest twarda i zawodnicza, lecz ludzka, ciepła i sympatyczna — zupełnie jak sama autorka i jej sposób pisania.
Kilian Jornet Burgada – „Biec albo umrzeć”
Kilian Jornet to żywa legenda ultramaratonów i biegów górskich, zawodnik, który wygrał praktycznie wszystko, co było do wygrania. Najbardziej fascynujące w jego biografii nie są jednak same trofea, lecz to, w jaki sposób przesuwa kolejne granice własnego organizmu. Książka opowiada o nieustannej walce z własnymi słabościami, prowadzonej w pełnym zespoleniu z siłą natury.
Richard Askwith – „Stopy w chmurach”
To zaproszenie do wspólnej przygody z bieganiem górskim na terenie Wielkiej Brytanii. Autor nie ogranicza się do roli obserwatora — sam startuje w wyścigach, rozmawia z najlepszymi, testuje techniki i sprawdza granice swoich możliwości. Tytułowe „stopy w chmurach” biegacz może postawić tylko w jeden sposób, a książka przekonuje, że jeśli ktoś marzy o lataniu, a potrafi biegać, powinien koniecznie po nią sięgnąć.
Dean Karnazes – „Ultramaratończyk”
Bohater tej opowieści w poprzednim życiu zakładał krawat i zarabiał duże pieniądze. Dziś potrafi przebiec 560 kilometrów bez snu, a zwykły maraton traktuje jak rozgrzewkę. To inspirująca historia naszpikowana anegdotami — jak ta o tym, jak w trakcie ultramaratonu zasnął, ani na moment nie przestając przebierać nogami. Lektura dla każdego, kto chce zobaczyć, jak daleko można przesunąć granice wytrzymałości.
Mistrzowie bieżni z bliska
Na koniec dwie pozycje, które pozwalają zajrzeć za kulisy wielkiego sportu — raz z perspektywy trenera, raz z perspektywy najszybszego człowieka na świecie.
Alberto Salazar, John Brant – „14 minut”
Alberto Salazar najpierw zdumiewał świat jako zawodnik, który pojawił się jakby znikąd, a później zaczął zapierać dech wyczynami swoich podopiecznych. W tej książce biegacze tacy jak Mo Farah czy Galen Rupp są jeszcze dopiero obiecującymi, młodymi nadziejami. Warto po nią sięgnąć, żeby poznać metody i tajemnice, które ten niezwykły trener odsłania na jej kartach.
Usain Bolt – „Usain Bolt: 9.58”
Najszybszego człowieka na globie nie trzeba nikomu przedstawiać — zna go cały świat. Pytanie tylko, czy zna go naprawdę, czy jedynie powierzchownie. Ta książka daje szansę, by prześledzić, jak chudy chłopak z jamajskiego Trelawny — regionu słynącego podobno z najlepszych ziemniaków — zamienił się w prawdziwego boga bieżni.
Co wybrać na lato?
Zestawienie jedenastu tytułów celowo miesza gatunki, bo każdy biegacz szuka w lekturze czegoś innego. Kto przygotowuje się do pierwszego maratonu, sięgnie po kompendia Skarżyńskiego, Gallowaya czy Hansonów. Kto chce biegać szybciej i czyściej technicznie, znajdzie odpowiedzi u Goatera czy w „Bieganiu naturalnym”. A jeśli najbardziej brakuje po prostu iskry i ochoty na wyjście z domu, najlepiej zadziałają biografie i opowieści — od ciepłej książki Beaty Sadowskiej po ekstremalne historie Karnazesa i Jorneta. Niezależnie od wyboru jedno jest pewne: po tych lekturach trudno będzie usiedzieć w miejscu.
