Stadion lekkoatletyczny dla wielu biegaczy pozostaje miejscem onieśmielającym. Ograniczona przestrzeń, plątanina linii pod stopami, ciasne łuki i sapiący obok sprinterzy sprawiają, że tartanowa pętla kojarzy się raczej z areną dla wyczynowców niż z miejscem przyjaznym amatorowi. W praktyce jednak bieżnia rządzi się prostymi regułami, a kto raz je przyswoi, zyskuje dostęp do jednej z najskuteczniejszych powierzchni treningowych. Poniżej zebrano odpowiedzi na pytania, które najczęściej powracają u osób stawiających na niej pierwsze kroki.
W którą stronę biega się po bieżni?
Obowiązuje jedna nadrzędna zasada: na bieżni biega się odwrotnie do ruchu wskazówek zegara, czyli ze skrętem w lewo. Reguła ta obowiązuje niezależnie od tego, jaki trening akurat się realizuje — rozgrzewkę, mocne odcinki czy spokojne wybieganie. Wyjątek pojawia się dopiero przy schłodzeniu po dłuższej, męczącej sesji. Wtedy, żeby odciążyć aparat ruchu obciążany wciąż tymi samymi łukami, można pobiec w przeciwnym kierunku. Warto jednak przenieść się wówczas na tory zewnętrzne albo zejść z bieżni całkowicie, by nie wchodzić w drogę pozostałym biegaczom.
Czy można biegać po pierwszym torze?
Pierwszy tor to obszar zarezerwowany dla zawodników i naprawdę szybkich jednostek treningowych. Problem w tym, że subiektywne poczucie „biegnę szybko” bywa złudne i dla osoby trenującej obok może oznaczać po prostu „za wolno”. Z tego powodu po torze numer jeden warto poruszać się wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach. Do realizacji konkretnych zadań tempowych dobrze nadają się tory od drugiego do czwartego, zwłaszcza gdy w grę wchodzą odcinki o długości do 400 metrów. W trakcie biegu nie należy gwałtownie zmieniać raz obranego toru ani przecinać bieżni w poprzek — takie ruchy są nieprzewidywalne i niebezpieczne dla innych.
Co oznaczają linie na bieżni?
Gęsta siatka oznaczeń na nawierzchni nie jest przypadkowa. Liniami wyznacza się miejsca startu poszczególnych dystansów, strefy zmian w biegach sztafetowych oraz rozstawy płotków lekkoatletycznych. Kluczowa wartość, którą trzeba zapamiętać, to długość okrążenia: 400 metrów liczone po pierwszym torze. Każdy kolejny tor jest dłuższy o około 7,5 metra na okrążeniu, co należy uwzględniać przy planowaniu konkretnych odcinków. Dla ułatwienia większość torów ma własne oznaczenia — można więc trafić na dodatkowe linie informujące na przykład o miejscu startu biegu na 200 metrów z piątego toru.
Bieżnia to nie tylko teren biegaczy
Owalna pętla bywa jedynie fragmentem większego obiektu, na którym rozgrywa się szereg innych konkurencji. Po wewnętrznej stronie bieżni potrafią latać oszczepy i dyski, a w obrębie stadionu znajdują się wydzielone rozbiegi do skoku w dal oraz zeskoki dla tyczkarzy. Wchodząc na obiekt, trzeba więc zachować czujność i podporządkować się tym, którzy już tam ćwiczą. Część torów może być zajęta lub zarezerwowana, dlatego nie wolno bez pytania przestawiać bloków startowych ani płotków. Pozostawione w nietypowych miejscach naklejki czy znaczniki również lepiej zostawić w spokoju — często wyznaczają sprinterom punkty zmian w sztafecie.
Jak wyprzedzać i jak dać się wyprzedzić?
Ponieważ ruch na bieżni jest lewostronny, wyprzedzanie odbywa się zwykle prawą stroną mijanego biegacza. Osoba wolniejsza, która jest wyprzedzana, powinna z kolei trzymać się lewej strony swojego toru i nie zajeżdżać drogi szybszym. Na stadionie liczy się też uważność na to, co dzieje się z tyłu. Biegnąc po pierwszym torze, łatwo usłyszeć zza pleców okrzyk „Pierwszy wolny!”. To sygnał, by ustąpić miejsca przy krawężniku i przepuścić szybszego zawodnika.
Ile okrążeń składa się na kilometr?
Skoro standardowa bieżnia mierzy 400 metrów liczone po pierwszym torze, przeliczanie dystansów na okrążenia staje się proste. Kilometr to dwa i pół kółka. Analogicznie 2000 metrów odpowiada pięciu pełnym okrążeniom, a klasyczny dystans 10 000 metrów wymaga pokonania dokładnie 25 pętli. Ta arytmetyka pozwala z góry zaplanować, ile razy minie się linię startu, zanim trening dobiegnie końca.
Czy bieganie po bieżni jest zdrowe?
Nawierzchnia syntetyczna, taka jak popularny tartan, jest sprężysta i cienka, ale jednocześnie bardzo twarda — bezpośrednio pod nią znajduje się zwykle betonowy podkład. Z tego powodu nie warto biegać po niej zbyt często. Lepiej rezerwować ją na konkretne, szybsze jednostki treningowe, na przykład raz w tygodniu. Dodatkowym obciążeniem jest ciągłe pokonywanie łuków w jedną stronę, które zwiększa ryzyko przeciążeń, między innymi w stawach kolanowych i w lewej łydce. Bieżnia pozostaje znakomitym narzędziem do precyzyjnej pracy nad tempem, pod warunkiem że traktuje się ją jako uzupełnienie, a nie codzienne miejsce treningu.
