Pierwsze zwycięstwo smakuje wyjątkowo dobrze, drugie jeszcze lepiej, a potem trudno już wyobrazić sobie miejsce inne niż na podium. Czwarta lokata zaczyna wyglądać jak osobista klęska, więc trenujesz coraz ciężej, regularnie dotykając granic swojej wytrzymałości i przekraczając je. Tyle że zmęczony organizm nie odwdzięcza się lepszymi czasami, lecz słabszymi. Wtedy dokładasz jeszcze więcej pracy i pętla się zaciska.
Co ciekawe, do tej pułapki wcale nie trzeba wygrywać. Wystarczy obsesyjna pogoń za życiówką na każdym starcie albo cicha rywalizacja ze znajomymi z grupy treningowej. Granica między zdrową determinacją a ambicją, która zaczyna szkodzić, jest cienka i niewidzialna. Z drugiej strony zbyt łatwe odpuszczanie też nie prowadzi do zwycięstw, więc nie chodzi o to, żeby przestać chcieć.
Dlaczego ambicja w ogóle jest potrzebna
Apetyt na sukces to paliwo. To dzięki niemu zakładasz buty i wychodzisz na trening nawet wtedy, gdy za oknem siąpi i kusi, żeby zostać pod kocem. Problem nie polega na tym, by tę chęć w sobie zdusić, tylko na tym, żeby trafić w złoty środek. Klucz jest jeden: koncentruj się na celach, które sam sobie wyznaczyłeś, a nie na nieustannym porównywaniu się z innymi biegaczami.
Poniżej znajdziesz zestaw sygnałów ostrzegawczych. Część z nich mówi, że ambicji masz za dużo i zaczyna Cię ona zjadać. Inne wskazują na coś przeciwnego, czyli że jest jej zbyt mało i pora wziąć się w garść.
Za dużo: kiedy ambicja zaczyna szkodzić
Ślepo kopiujesz cudze plany treningowe
Naśladowanie planów innych biegaczy kosztem własnego ciała zazwyczaj prowadzi donikąd. Słuchanie sygnałów, które wysyła organizm, jest skuteczniejsze niż bezmyślne realizowanie cudzego rozpiski. Zwróć uwagę na drobiazgi: stałe przemęczenie, kłopoty ze snem, pobolewanie tu i ówdzie. Nie lekceważ tego. Zmniejsz obciążenie, zanim skończy się to kontuzją, która wyłączy Cię na tygodnie. Złota zasada: zwiększaj objętość treningu nie więcej niż o 10 procent tygodniowo.
Twoje życie kręci się wyłącznie wokół jedzenia, snu i biegania
Gdy ambicja biegacza zaczyna rzutować na inne sfery życia, to znak, że przesadzasz. Wypisz sobie listę rzeczy, które są dla Ciebie ważne, i postaraj się każdej z nich poświęcić trochę czasu, codziennie albo przynajmniej raz w tygodniu.
- Spotkaj się ze znajomymi zamiast siedzieć nad statystykami z ostatniego biegu.
- Wyjdź do kina albo na ryby, na cokolwiek, co nie ma nic wspólnego z treningiem.
- Zadbaj o to, by mieć życie poza bieganiem.
W dłuższej perspektywie taka różnorodność okazuje się zbawienna i dla formy, i dla Ciebie samego. A jeśli, odpukać, dopadnie Cię poważniejsza kontuzja, łatwiej przejdziesz przez ten czas bez załamania, bo będziesz miał jeszcze inny świat do którego można uciec.
Porzucasz własny plan, byle tylko wyprzedzić rywala
Zdarza się, że ktoś dziwnie spojrzał na starcie i nagle cała taktyka idzie w kąt, bo musisz go zostawić w tyle. To kosztowny błąd. Przed wyścigiem opracuj plan i trzymaj się go niezależnie od tego, kto biegnie obok. Po sygnale startu możesz powtarzać go sobie jak mantrę, na przykład: „Zacznij spokojnie, dociśnij na finiszu. Zacznij spokojnie, dociśnij na finiszu”. Doganianie przypadkowych konkurentów potrafi pochłonąć siły w najgorszym możliwym momencie.
Na każdej przebieżce walczysz o czoło grupy
Wspólne treningi mają motywować do większego wysiłku, ale wszystko w granicach rozsądku. Jeśli ciągle się stresujesz, czy nadążysz za resztą, odbije się to na Twojej wydolności, bo stres nie jest sojusznikiem biegacza. Gdy zauważysz, że spokojne rozbieganie zamienia się w nieformalne zawody, świadomie zwolnij i odpuść. Przekonasz się, że pozostali wkrótce też wyhamują.
Za mało: kiedy ambicji brakuje
Na treningach jesteś lepszy niż na zawodach
Jeśli na treningu potrafisz wycisnąć z siebie maksimum, a w rywalizacji odpuszczasz, najprawdopodobniej brakuje Ci pewności siebie. Trzeba ją odbudować. Tuż przed startem przypomnij sobie swoje najlepsze wyniki. Jeszcze lepiej, jeśli porozmawiasz o nich z kimś zaufanym, bo pochwała usłyszana z ust drugiej osoby motywuje silniej niż ta wypowiedziana we własnej głowie.
Trening zrobił się nudny jak flaki z olejem
Monotonia to sygnał, że pora wprowadzić zmiany. Każda odmiana zwiększa efektywność i sprawia, że znów chce Ci się trenować.
- Dorzuć trening szybkościowy albo interwały.
- Jeśli nie masz na to ochoty, przynajmniej zmieniaj trasy.
- Wyrwij się z bezpiecznej rutyny i spróbuj czegoś nowego.
Pokonywanie świeżych przeszkód dodaje pewności siebie i sprawia, że bieganie znów staje się frajdą, a nie obowiązkiem.
Unikasz wyzwań, nawet tych błahych
Niektórzy nie chcą się ścigać nawet w wyścigu „kto pierwszy do tamtego słupa”, bo boją się stresu związanego z przegraną. To nic niezwykłego, ale umiejętności radzenia sobie z porażką, również tą życiową, nie da się zdobyć inaczej niż przez doświadczenie. Mówiąc wprost: żeby wygrywać, trzeba najpierw nauczyć się przegrywać. Ćwicz to w bieganiach o niewielkiej stawce, a w ważnym starcie strach przed porażką będzie mniejszy. Pamiętaj, że strach dodaje sił tylko wtedy, gdy uciekasz. Gdy to Ty gonisz wynik, zwykle Cię spowalnia.
Test: czy jesteś chorobliwie ambitny?
Oceń, na ile poniższe zdania pasują do Ciebie, zapisz przypisane im punkty, a na końcu zsumuj wynik. Dowiesz się, czy masz ambicji za dużo, za mało, czy akurat w sam raz.
- Gdy rywal mnie wyprzedzi, jestem rozczarowany, nawet jeśli przy okazji pobiję życiówkę. [+1]
- Nigdy nie wyznaczam sobie żadnych celów, ani na treningu, ani na zawodach. [-1]
- Lubię stawiać sobie cele, osiągać je i podnosić poprzeczkę. [0]
- Biegnąc w grupie podkręcam tempo, choć umawialiśmy się na spokojny trucht. [+1]
- Moje czasy są mi tak obojętne, że nie noszę nawet zegarka. [-1]
- Wolę pobić własny rekord, niż być szybszy od innych. [0]
- Nawet jeśli zwycięstwo grozi mi kontuzją, nie potrafię odpuścić. [+1]
- Jeśli czuję, że pobiegłem dobrze, mam satysfakcję bez względu na zajęte miejsce. [0]
- Biegam tylko z początkującymi, bo przy nich nie muszę się wysilać. [-1]
- Biegam tylko z początkującymi, bo wtedy zawsze jestem najszybszy. [+1]
Twój wynik
- 2 punkty lub więcej. Bardzo ambitny. Żądza sukcesu bywa cenna, bo to potężny motywator, ale nadmierne parcie na zwycięstwo grozi kontuzją.
- Od -1 do 1 punktu. Ambitny w sam raz. Wkładasz serce i w trening, i w rywalizację, ale robisz to dla własnej satysfakcji. Tak trzymaj.
- -2 punkty lub mniej. Mało ambitny. Prawdopodobnie biegasz po prostu dla przyjemności, ale łatwo możesz się znudzić. Wyznacz sobie jakieś cele, a unikniesz rutyny i podkręcisz motywację.
Niezależnie od tego, po której stronie skali wylądowałeś, sens jest ten sam. Zdrowa ambicja popycha Cię do przodu, a ta chora zaczyna Cię zjadać. Nauka polega na tym, by wyłapać moment, w którym jedno zmienia się w drugie, i w porę zareagować.
