Zrzucanie wagi: 12 mitów o odchudzaniu i fakty, które je obalają

Zrzucanie wagi: 12 mitów o odchudzaniu i fakty, które je obalają

Skuteczne odchudzanie zależy od deficytu kalorii, nie od wykluczania węglowodanów czy tłuszczów. Sprawdź 12 mitów o zrzucaniu wagi i fakty z badań.

Skuteczne zrzucanie wagi zależy przede wszystkim od bilansu kalorii: chudnie się wtedy, gdy organizm spala więcej energii, niż dostaje z jedzeniem. Deficyt kaloryczny to stan, w którym dzienne spożycie kalorii jest niższe od dziennego wydatku energetycznego. Poniżej 12 popularnych mitów o odchudzaniu, zestawionych z faktami i wynikami badań.

Dieta cud przypomina yeti: wszyscy o niej słyszeli, ale nikt nie widział jej trwałych efektów. Dlatego warto sprawdzić, czy w najczęściej powtarzanych przekonaniach o chudnięciu jest choć ziarno prawdy.

Mit 1: Żeby schudnąć, trzeba ograniczyć węglowodany albo tłuszcze

Fakty: przekonanie, że najlepszą drogą do utraty kilogramów jest obcięcie jednego składnika odżywczego (najczęściej węglowodanów lub tłuszczów), jest błędne. Podważyło je badanie opisane w 2009 roku w „New England Journal of Medicine”. Uczestnicy przez 2 lata stosowali jedną z 4 diet o różnych proporcjach węglowodanów, białek i tłuszczów. Po 24 miesiącach wszyscy schudli mniej więcej tyle samo, zaledwie około 4 kg.

Według maratonki Tary Gidus, nazywanej Królową Diet, badanie to pokazuje, że w odchudzaniu kluczowe są kalorie. Aby schudnąć, trzeba jeść mniej kalorii, niż organizm spala, niezależnie od tego, ile w diecie jest węglowodanów, białek czy tłuszczów.

Jak zmniejszyć bilans kalorii i zachować energię

  1. Policz kalorie. Oszacuj, ile kalorii zjadasz i ile spalasz, korzystając z internetowego kalkulatora kalorii. Podaje się w nim płeć, wiek, wagę, wzrost, styl życia (siedzący lub aktywny) i częstotliwość ćwiczeń.
  2. Zmniejsz porcję energii. Od wyliczonego zapotrzebowania odejmij 10–15% kalorii, ale nie więcej niż 500 kcal dziennie. To ostrożne podejście w porównaniu z większością diet, za to bardziej realistyczne, jeśli zależy ci na trwałym efekcie.
  3. Ruszaj się. W badaniach porównujących dwie grupy (jedna była tylko na diecie, druga stosowała dietę i ćwiczyła) obie schudły podobnie. Grupa ćwicząca dodatkowo poprawiła wydolność i wrażliwość na insulinę, obniżyła cholesterol i poprawiła ciśnienie krwi.
  4. Bądź cierpliwy. Za cel przyjmij utratę około 1 kg tygodniowo. Szybsze tempo chudnięcia może odbić się na mięśniach, zwiększyć zmęczenie podczas biegania i spowolnić metabolizm.

Mit 2: Trzeba ćwiczyć w „strefie spalania tłuszczu”

Fakty: powszechnie uważa się, że tłuszcz spala się najefektywniej przy 50–70% tętna maksymalnego. Rzeczywiście, podczas długiego wysiłku o takiej intensywności organizm czerpie energię głównie z tkanki tłuszczowej, a gdy tętno rośnie, coraz większa część energii pochodzi z węglowodanów.

Nie to jest jednak najważniejsze. Bieganie z wysoką intensywnością oznacza mniejszy procentowy udział tłuszczu w spalanym paliwie, ale za to większą łączną liczbę spalonych kalorii, a to właśnie decyduje o chudnięciu. Co więcej, bezwzględna ilość spalonego tłuszczu również rośnie.

Przyspieszanie się opłaca, choć spokojne bieganie nadal ma swoje miejsce: długi, powolny bieg buduje wydolność tlenową i wytrzymałość. Do pobudzenia powolnego metabolizmu potrzebna jest jednak intensywność, dlatego warto stosować trening interwałowy, czyli odcinki intensywnej pracy przeplatane odpoczynkiem. Badania wskazują, że interwały zwiększają spalanie kalorii w trakcie wysiłku i po nim, podnosząc metabolizm spoczynkowy, więc kalorie uciekają nawet podczas leżenia na kanapie. Interwały przełamują też monotonię treningu, co ułatwia trzymanie się planu.

CZYTAJ  Poradnik zdrowego odżywiania: Co powinni jeść biegacze

Mit 3: Kilka małych posiłków dziennie to klucz do szczupłej sylwetki

Fakty: wielu dietetyków uważa, że jedzenie kilku małych posiłków dziennie chroni przed głodem. Badania przeprowadzone na Newcastle University i Griffith University w Australii nie wykazały jednak, by częstotliwość jedzenia miała istotne znaczenie.

Z badań z 2009 roku, obejmujących ponad 10 tysięcy osób, wynikało, że u 69% badanych jedzenie małych posiłków prowadziłoby do przybrania na wadze w ciągu 5 lat. Częste jedzenie sprawdza się tylko wtedy, gdy panujemy nad tym, co i ile ląduje na talerzu, bo od sześciu małych posiłków do sześciu dużych droga jest bardzo krótka.

Wszystko sprowadza się do kalorii: można jeść 3 albo 10 razy dziennie, o ile bilans kalorii pozostaje taki, który prowadzi do utraty wagi. Biegacze i tak potrzebują przekąsek, bo mała porcja jedzenia przed wysiłkiem i po nim poprawia wydajność i przyspiesza regenerację. Przy bieganiu w porze lunchu dobrze sprawdzą się przed wyjściem suszone owoce albo jogurt. Po powrocie warto zjeść porcję węglowodanów i białka, na przykład kanapkę z indykiem. Przez resztę dnia najlepiej słuchać organizmu, który sam da znać, kiedy jest głodny.

Mit 4: Lepiej podnosić lżejsze ciężary, ale więcej razy

Fakty: biegacze, którzy chcą wyglądać szczupło i proporcjonalnie, często rezygnują z ciężkiej sztangi na rzecz lżejszej i nadrabiają liczbą powtórzeń. Taka taktyka nie daje wyraźnych efektów, bo żeby wyrzeźbić sylwetkę, trzeba przede wszystkim zredukować tkankę tłuszczową.

Katarzyna Wysocka z wrocławskiej AWF, trenerka w klubie Top Gym, podkreśla, że podnoszenie cięższych ciężarów pomaga organizmowi skuteczniej redukować tkankę tłuszczową. Badania Georgia Southern University wykazały, że trening z 8 powtórzeniami na poziomie 85% możliwości powoduje w ciągu 2 godzin po wysiłku spalenie dwa razy większej liczby kalorii niż trening z 15 powtórzeniami na poziomie 45% możliwości.

Cięższe obciążenia nie zrobią z biegacza przerośniętego kulturysty, bo do tego potrzebna jest wysokokaloryczna dieta i wieloletnie budowanie masy. Jak zauważa Wysocka, przy utrzymanym deficycie kalorii nie ma ryzyka, że sylwetka zacznie przypominać siłacza. Lżejszych ciężarów też nie trzeba porzucać, bo poprawiają wytrzymałość mięśni. Dobrze ułożony program powinien obejmować zarówno lekkie, jak i cięższe serie.

  • Przez około miesiąc wykonuj więcej powtórzeń (12–15) z mniejszym obciążeniem.
  • Następnie przejdź na większy ciężar i mniej powtórzeń (8–10).
  • Zmieniaj obciążenie co miesiąc, żeby ciało nie przyzwyczaiło się do dźwiganego ciężaru. Mięśnie reagują na opór, więc zbyt mały ciężar nie przyniesie efektów.
  • Szczególnie pilnuj poprawnej techniki w ostatnich powtórzeniach serii.

Mit 5: W weekend można sobie odpuścić

Fakty: dwa dni weekendu to około 30% tygodnia, więc zbyt długie folgowanie sobie odbija się na formie i diecie. Dobrze pokazało to badanie z 2008 roku przeprowadzone na osobach na diecie: uczestnicy chudli w tygodniu, a w weekend tyli albo stali w miejscu, bo właśnie wtedy jedli za dużo.

CZYTAJ  Jak zrobić domowy izotonik: przepis, proporcje i ile elektrolitów naprawdę potrzebujesz

Dietetyczka Felicja Stoler ostrzega, że kto w weekend zapomina o zasadach żywienia, może od razu skreślić pięć dni, w które ich przestrzegał. W odchudzaniu liczy się systematyczność, a celem jest jedzenie podobnej liczby kalorii we wtorek i w sobotę. Każdy przyrost masy ciała to sygnał ostrzegawczy, żeby nie sięgać po kolejny kawałek pizzy.

Mit 6: Trzeba wyeliminować całe „złe” jedzenie

Fakty: wielu biegaczy próbuje schudnąć, rezygnując z ulubionych przyjemności jedzeniowych, ale taka strategia może przynieść odwrotny skutek. Badacze z National Academy of Sciences nie wykazali istotnej różnicy w podatności na efekt jo-jo między osobami, które wykluczyły takie produkty z diety, a tymi, które zostawiły je w jadłospisie.

Co więcej, odstawienie słodyczy uruchamia w mózgu system stresu, który nasila chęć objadania się. Zanim pożegnasz się z ulubionym jedzeniem, zastanów się, czy naprawdę potrafisz bez niego żyć. Utrata kilogramów i utrzymanie wagi zależą od umiejętności zachowania równowagi w diecie, bez odbierania sobie przyjemności z jedzenia.

Biegaczom poleca się regułę 80/20: przez 80% czasu jedz normalne posiłki, a pozostałe 20% zostaw na przekąski. Dopóki ogólne spożycie kalorii spada, nie trzeba niczego wyrzucać z jadłospisu.

Mit 7: Najlepiej jeść wyłącznie produkty niskotłuszczowe

Fakty: jedzenie o obniżonej zawartości tłuszczu, jak na ironię, nie uchroniło swoich zwolenników przed nadwagą. Produkty typu light mogą mieć tyle samo kalorii co ich zwykłe odpowiedniki, a tłuszcz bywa w nich zastępowany innymi składnikami, na przykład cukrem. Mogą też zawierać niezdrowe tłuszcze nasycone lub tłuszcze trans, które zwiększają ryzyko chorób serca.

Napis „light” na etykiecie sprawia też, że ludzie przestają pilnować liczby zjadanych kalorii i często zwiększają dzienne spożycie. Prowadzi to do przekroczenia dziennego zapotrzebowania, a w efekcie, co nie powinno dziwić, do tycia.

Mit 8: Jedzenie wieczorem tuczy

Fakty: wielu biegaczy uważa, że duży posiłek wieczorem pogarsza przemianę materii. Tymczasem kalorie pozostają kaloriami bez względu na porę jedzenia. Dopóki spalasz więcej, niż zjadasz, przyrost masy ciała ci nie grozi.

Objadanie się o 9 rano nie jest lepsze od objadania się o 21. Metabolizm w ciągu dnia może być nieco szybszy, ale ma to niewielki wpływ na tempo chudnięcia. Kto trenuje wieczorem, musi po wysiłku uzupełnić energię, nawet jeśli jest 22 albo pierwsza w nocy. Dobrze zbilansowany posiłek pomoże odzyskać siły i nie spowoduje przybrania na wadze, pod warunkiem zachowania umiaru. Bez umiaru cały wysiłek idzie na marne.

Mit 9: Trening siłowy oznacza przyrost masy

Fakty: wiele osób walczących z wagą wybiera kardio zamiast siłowni, a część obawia się, że po treningu siłowym będzie wyglądać masywnie lub ociężale. Nic z tych rzeczy. Trening siłowy daje siłę i buduje wytrzymałość, dzięki czemu można trenować dłużej i intensywniej, a więc spalać więcej kalorii.

CZYTAJ  Awokado sojusznik zdrowia i formy biegacza

Zbyt duża ilość kardio może prowadzić do utraty beztłuszczowej masy ciała, a podnoszenie ciężarów temu zapobiega i wspiera przemianę materii w walce z tkanką tłuszczową. Badania sugerują, że trening siłowy może podnieść metabolizm spoczynkowy o 7%. Nie trzeba przy tym mieszkać na siłowni: według badań już 11 minut treningu siłowego trzy razy w tygodniu zwiększa dzienne spalanie kalorii.

Mit 10: Bieganie na czczo spala więcej kalorii

Fakty: po przebudzeniu poziom cukru we krwi i zapasy węglowodanów w mięśniach są teoretycznie niższe, więc poranny bieg zmusza organizm do używania tłuszczu jako głównego paliwa. Bieganie na pusty żołądek przypomina jednak jazdę samochodem z pustym bakiem.

Węglowodany są potrzebne, żeby organizm „odpalił silnik” i spalił więcej kalorii. Około 30 minut przed porannym treningiem dostarcz sobie 100–200 kcal w postaci łatwo przyswajalnych węglowodanów, na przykład soku owocowego, jogurtu lub suszonych owoców. Taka przekąska zmniejsza też głód i ryzyko późniejszego przejedzenia się.

Mit 11: Tłuszcz da się spalić miejscowo

Fakty: w pogoni za „kaloryferem” na brzuchu wielu biegaczy spędza mnóstwo czasu na siłowni, robiąc niezliczone serie ćwiczeń na jedną partię. Jedynym sposobem na miejscową redukcję tkanki tłuszczowej jest jednak liposukcja. Podczas ćwiczeń ciało czerpie energię z całego organizmu, a nie z jednego miejsca. Przetrenowanie jednej partii ciała zwiększa natomiast ryzyko kontuzji.

Felicja Stoler zwraca uwagę, że stabilny i silny korpus to zaleta, ale przetrenowanie mięśni brzucha może prowadzić do problemów z plecami. Zaleca ćwiczenie poszczególnych partii nie częściej niż 3 razy w tygodniu i postawienie na zrównoważony program dla całego ciała. Taki program pomaga wytworzyć deficyt kalorii, który ostatecznie prowadzi do szczuplejszych ud i brzucha.

Mit 12: Dłuższy trening daje lepsze efekty

Fakty: godzinny bieg to świetny sposób na spalenie kalorii i zrzucenie zbędnych kilogramów, ale są skuteczniejsze sposoby na poprawę sprawności i przyspieszenie chudnięcia. Wystarczy od czasu do czasu podzielić godzinny trening na dwie sesje po 30 minut albo trzy po 20 minut. Gdy trasa jest podzielona na dwa odcinki, każdy z nich można przebiec szybciej.

Łączna liczba spalonych kalorii może być wtedy większa. Badania opublikowane w „Journal of Applied Physiology” wykazały, że zdrowe osoby, które wykonały 2 oddzielne, 30-minutowe sesje wysiłku aerobowego, spaliły więcej kalorii niż osoby ćwiczące godzinę bez przerwy.

  • Pierwszą sesję biegnij równym tempem, z umiarkowaną intensywnością.
  • Drugi odcinek pokonaj żwawiej, jak w treningu interwałowym.
  • Możesz też rano mocno pobiegać, a po pracy skupić się na treningu siłowym.
Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

You May Also Like