Owoce i warzywa w diecie biegacza: jedz według kolorów

Owoce i warzywa w diecie biegacza: jedz według kolorów

Biegacz powinien jeść co najmniej 5 porcji owoców i warzyw dziennie, w jak największej liczbie kolorów. Sprawdź, co dają białe, zielone, czerwone i fioletowe.

Biegacz powinien jeść co najmniej pięć porcji owoców i warzyw dziennie i dobierać je tak, by talerz był jak najbardziej kolorowy, bo każdy kolor oznacza inne cenne związki. Owoce i warzywa to jadalne części roślin dostarczające witamin, minerałów, błonnika oraz fitozwiązków o działaniu przeciwutleniającym. Poniżej opisujemy, co kryje się za każdym kolorem i jak przygotowywać owoce i warzywa, by zachowały jak najwięcej wartości.

Dlaczego owoce i warzywa są ważne dla biegacza

Owoce i warzywa warto traktować nie jako „zdrowy dodatek”, ale jako naturalne źródło związków, które pomagają organizmowi bronić się przed infekcjami i kontuzjami. Oprócz witamin i składników mineralnych zawierają dużo fitozwiązków, czyli substancji pochodzenia roślinnego. Wiele z nich należy do przeciwutleniaczy, które neutralizują wolne rodniki.

Czym są wolne rodniki

Wolne rodniki to aktywne związki, które uszkadzają zdrowe tkanki organizmu. Część wolnych rodników powstaje naturalnie jako produkt uboczny oddychania wewnątrzkomórkowego. Ich ilość rośnie pod wpływem promieniowania UV, palenia papierosów, niektórych substancji chemicznych i leków, a także podczas męczącego treningu biegowego.

Wolne rodniki przyspieszają starzenie się organizmu. Uważa się również, że mogą mieć udział w rozwoju choroby niedokrwiennej serca, miażdżycy i nowotworów. Naturalną obroną przed wolnymi rodnikami są antyoksydanty, czyli przeciwutleniacze, a owoce i warzywa są ich bogatym źródłem.

Pięć porcji dziennie i jak najwięcej kolorów

Dietetycy zalecają, by codzienny jadłospis zawierał przynajmniej pięć porcji owoców i warzyw. Żeby się nimi nie znudzić po kilku dniach, warto kierować się prostą zasadą: komponować posiłki tak, by na talerzu było jak najwięcej kolorów. Różnorodne barwy oznaczają różnorodne substancje odżywcze, a urozmaicone menu chroni przed rutyną.

4 sposoby, by wyciągnąć z warzyw i owoców jak najwięcej

  1. Nie obieraj bez potrzeby – skórkę usuwaj tylko wtedy, gdy jest to konieczne.
  2. Jedz na surowo, co się da – przed jedzeniem dokładnie umyj owoce i warzywa albo wyszoruj je gąbką pod bieżącą wodą.
  3. Gotuj krótko – produkty wymagające obróbki termicznej gotuj krótko, w jak najmniejszej ilości wody albo na parze.
  4. Przygotowuj tuż przed posiłkiem – nie wcześniej niż godzinę przed jedzeniem.
CZYTAJ  Ile węglowodanów potrzebujesz podczas biegu?

Owoce i warzywa według kolorów

Białe owoce i warzywa

Co jeść: czosnek, cebulę, pory, kalafiory, białą rzodkiew, ziemniaki, banany.

Czosnek, cebula i por zawierają związki siarki odpowiadające za ich charakterystyczny zapach, w tym allicynę (powstającą przede wszystkim w rozgniecionym czosnku), która działa bakteriobójczo. Biała rzodkiew, ziemniaki pieczone w skórce i banany są z kolei dobrym źródłem potasu. Potas reguluje gospodarkę płynami i równowagę elektrolitową organizmu, a jego niedobór w diecie może objawiać się zmęczeniem podczas biegu.

Żółte i pomarańczowe owoce i warzywa

Co jeść: marchew, dynię, brzoskwinie, morele, mandarynki, cytryny, grejpfruty, ananasy, kukurydzę.

Żółtą i pomarańczową barwę tym produktom nadają głównie alfa- i beta-karoten. Dieta bogata w beta-karoten wiąże się z mniejszym ryzykiem chorób nowotworowych, miażdżycy i zawału serca. Organizm potrafi przekształcić beta-karoten w witaminę A, która jest składnikiem światłoczułego barwnika w komórkach siatkówki, a więc jest niezbędna do widzenia.

Witamina A uczestniczy też w wytwarzaniu immunoglobulin, czyli przeciwciał odgrywających kluczową rolę w działaniu układu odpornościowego. Korzystnie wpływa na skórę i włosy, wspiera rozwój kości oraz chroni błony śluzowe jamy ustnej, nosa, tchawicy i płuc. Żółte i pomarańczowe cytrusy dostarczają dodatkowo witaminy C, która również działa przeciwutleniająco, a obecne w tych owocach flawonoidy wzmacniają jej działanie.

Zielone owoce i warzywa

Co jeść: sałatę, ogórki, kapustę, groszek, brokuły, szpinak, cukinię, kiwi, jarmuż.

Zielone warzywa, takie jak brokuły, zielony groszek, szpinak czy jarmuż, zawierają luteinę, która chroni oczy przed zwyrodnieniem siatkówki oraz rozwojem zaćmy i jaskry. Luteina jest jednym z głównych barwników plamki żółtej, czyli tej części siatkówki, która odpowiada za ostrość widzenia. Organizm nie wytwarza luteiny samodzielnie, więc trzeba ją dostarczać z jedzeniem, najlepiej z zielonych warzyw.

Luteina działa też przeciwutleniająco i korzystnie wpływa na układ krwionośny. Najskuteczniej działa w parze z zeaksantyną, barwnikiem nadającym żółty kolor kukurydzy i żółtkom jaj, obecnym także w czerwonej papryce i pomarańczach. Zielone warzywa liściaste, np. szpinak i jarmuż, są ponadto dobrym źródłem kwasu foliowego, ważnego dla kobiet planujących ciążę i dla prawidłowego rozwoju płodu.

CZYTAJ  Dieta wegetariańska dla biegacza: roślinna moc na każdy kilometr

Czerwone owoce i warzywa

Co jeść: pomidory, arbuzy, różowe grejpfruty, czerwoną kapustę, maliny, czerwone winogrona, truskawki.

Czerwień pomidorów i róż miąższu arbuza to zasługa likopenu, jednego z najsilniejszych przeciwników wolnych rodników. Likopen nie rozkłada się podczas gotowania, a z przetworów owocowo-warzywnych (np. z keczupu) organizm przyswaja go nawet znacznie lepiej niż z surowych produktów.

Likopen wiąże się z mniejszym ryzykiem raka prostaty, a także nowotworów żołądka, jelita grubego i dwunastnicy, i działa przeciwmiażdżycowo. W innych czerwonych owocach i warzywach, np. w malinach, truskawkach, czerwonych winogronach i czerwonej kapuście, występują flawonoidy. Flawonoidy to grupa związków roślinnych pełniących m.in. funkcję barwników i przeciwutleniaczy. Wspierają układ krążenia, chroniąc naczynia krwionośne przed miażdżycą i zakrzepami.

Granatowe i fioletowe owoce i warzywa

Co jeść: czarne jagody, jeżyny, czarne porzeczki, bakłażany, śliwki, aronię.

Leśne jagody i borówki zawdzięczają kolor antocyjanom, czyli przeciwutleniaczom z grupy flawonoidów. Antocyjany opóźniają starzenie się organizmu, ułatwiają przemianę materii i poprawiają gospodarkę tłuszczową.

Granatowe i fioletowe owoce dostarczają też sporo witaminy C. Witaminę C lepiej przyjmować w wielu małych dawkach, razem z bogatymi w nią owocami i warzywami jedzonymi w ciągu dnia, niż w jednej dużej dawce, ponieważ wtedy organizm lepiej ją wchłania.

Brązowe produkty

Co jeść: brązowy ryż, płatki zbożowe, ciemne pieczywo, suszone daktyle, figi, orzechy.

Brązowe produkty trafiły na tę listę dzięki dużej zawartości błonnika, który reguluje pracę układu pokarmowego. Brązowy ryż dostarcza również witamin z grupy B (m.in. tiaminy, ryboflawiny i witaminy B6), które biorą udział w przemianach energetycznych i wpływają na pracę układu nerwowego.

Brązowy ryż należy do produktów, z których węglowodany uwalniają się powoli, dlatego jest bardzo dobrym paliwem dla biegaczy. Do porcji zielonych warzyw (np. sałaty lodowej czy brokułów) warto dorzucić garść pokruszonych orzechów włoskich: orzechy włoskie są bogate w kwasy tłuszczowe omega-3, a zawarty w nich tłuszcz ułatwia przyswajanie witamin z roślin.

CZYTAJ  4 przepisy na zupy dla biegacza

Kolorowy talerz, ale z umiarem

Im więcej kolorów na talerzu, tym więcej różnych wartościowych substancji trafia do organizmu, a przy okazji posiłki są ciekawsze i przyjemniejsze dla oka.

Z dojrzałymi owocami, a zwłaszcza z suszonymi, nie należy jednak przesadzać. Oprócz witamin i mikroelementów zawierają one sporo cukrów prostych, a ich nadmiar łatwo przekłada się na nadwyżkę kalorii i przybieranie na wadze. Jedzenie w dużych ilościach bardzo słodkich ananasów czy dojrzałych bananów może więc sprzyjać tyciu.

Jak zmieścić 5 porcji owoców i warzyw w ciągu dnia

Dietetycy zalecają 5 porcji warzyw i owoców dziennie. Organizm nie potrafi magazynować wielu cennych składników z owoców i warzyw, dlatego lepiej jeść je w mniejszych porcjach, rozłożonych na cały dzień. Pięć porcji to mniej, niż się wydaje. Jedną porcją jest na przykład:

  • 1/2 szklanki pokrojonych mrożonych warzyw lub owoców (warzywa ugotowane na parze al dente, owoce zmiksowane w koktajl),
  • 1 średni owoc (np. pomarańcza, jabłko, gruszka) albo warzywo (np. marchewka),
  • kilka mniejszych warzyw lub owoców (np. pęczek rzodkiewek, garść czereśni),
  • 3/4 szklanki soku owocowego lub warzywnego,
  • 1 szklanka świeżych zielonych warzyw liściastych, rukoli lub młodego szpinaku,
  • 1/4 szklanki suszonych owoców (np. moreli, daktyli, żurawiny).
Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

You May Also Like