Co pić przed i po bieganiu? Przegląd 20 napojów dla biegacza

Co pić przed i po bieganiu? Przegląd 20 napojów dla biegacza

Przed i po bieganiu najlepiej pić wodę mineralną, a po treningu także sok 100% lub izotonik. Sprawdź, kiedy pić 20 napojów i na co uważać w składzie.

Przed bieganiem i po nim biegacz powinien pić przede wszystkim wodę mineralną lub wysoko zmineralizowaną, a po treningu może sięgnąć także po sok 100%, sok pomidorowy albo izotonik. Nawodnienie to uzupełnianie płynów i elektrolitów, które organizm traci z potem podczas każdego treningu. Poniższy przegląd 20 napojów pokazuje, kiedy każdy z nich ma sens i na co uważać w składzie.

Zestawienie podzielono na cztery grupy: wody, soki i nektary, napoje ze sklepowych półek oraz napoje „imprezowe”, z którymi najtrudniej się rozstać. Przy każdym napoju podano, kiedy go pić, jakie daje korzyści i jakie pułapki kryje etykieta.

Wody

Wody mineralne powinny być podstawą nawodnienia biegacza. W tej grupie jest jednak zarówno świetna woda kokosowa o właściwościach izotonicznych, jak i napój, który tylko udaje wodę.

1. Woda źródlana

  • Kiedy pić: przed treningiem, w jego trakcie i po nim.
  • Korzyści: woda źródlana bardzo dobrze nawadnia podczas treningów krótszych niż 60 minut. Nadaje się też do rozpuszczania tabletek i proszków izotonicznych – przy odpowiedniej liczbie cząsteczek napój pozostaje izotoniczny.
  • Na co uważać: pijąc wyłącznie wodę źródlaną, biegacz nie dostarcza składników mineralnych, których w diecie osób aktywnych najczęściej brakuje.

2. Woda mineralna i wysoko zmineralizowana

  • Kiedy pić: przed treningiem, w jego trakcie, po nim i przez cały dzień.
  • Korzyści: woda mineralna zawiera dużo wapnia, magnezu i sodu, więc uzupełnia te składniki, gdy w jedzeniu jest ich za mało. W upały lepiej pić więcej wody wysoko zmineralizowanej niż zwykłej mineralnej. Warto zwrócić uwagę na zawartość wodorowęglanów, które pomagają buforować kwasy – najlepiej około 500–800 mg/l. Woda zawierająca ponad 1000 mg/l wodorowęglanów może zaburzać trawienie.
  • Na co uważać: różnorodność wód mineralnych pozwala dobrać skład do własnych potrzeb. Przy skurczach mięśni sprawdzi się woda magnezowo-wapniowa. Osoby z nadciśnieniem lub problemami z nerkami powinny wybierać wodę mineralną o obniżonej zawartości sodu. Dobre nawodnienie wodą mineralną może ograniczyć potrzebę suplementacji minerałów przed zawodami i w czasie startu.

3. Woda aloesowa

  • Kiedy pić: przed treningiem i po nim.
  • Korzyści: gotowe napoje aloesowe zwykle zawierają dużo cukru, dlatego dają energię przed biegiem i odbudowują zapasy glikogenu po treningu. Spora ilość sodu uzupełnia sód utracony z potem. Sam aloes wzmacnia odporność i poprawia trawienie.
  • Na co uważać: szklanka napoju aloesowego zawiera prawie 2 łyżki cukru. Kolejność składników na etykiecie pokazuje, że aloesu jest w takim napoju mniej niż cukru.

4. Woda kokosowa

  • Kiedy pić: przed treningiem, w jego trakcie i po nim.
  • Korzyści: woda kokosowa uchodzi za napój izotoniczny, ale nie każda mieści się w parametrach izotoniczności, które zapewniają bardzo szybkie wchłanianie: 80–350 kcal na litr i 460–1150 mg sodu na litr. Woda kokosowa o składzie w tych przedziałach działa bardzo podobnie do napojów sportowych, a nie zawiera konserwantów ani barwników. To napój godny polecenia.
  • Na co uważać: lepiej unikać wód smakowych z aromatem kokosowym. Przed zakupem wody kokosowej warto sprawdzić, czy nie ma w niej sztucznych dodatków: aromatów, konserwantów, barwników ani słodzików.

5. „Woda” smakowa

  • Kiedy pić: najlepiej wcale. Na butelkach „wód” smakowych żaden producent nie używa słowa „woda” – prawdziwa nazwa takiego produktu to niegazowany napój o smaku owocowym na bazie wody. Sięgnąć po niego można tylko wtedy, gdy w kranie nie ma wody, a sklepy są zamknięte. Ewentualnie można wybrać napój smakowy przygotowany na bazie wody mineralnej.
  • Korzyści: smakowa woda mineralna pomoże się nawodnić, gdy naprawdę nie ma pod ręką innych płynów. Smakowych wód źródlanych lepiej unikać. Prostsza alternatywa: wycisnąć do wody mineralnej sok ze świeżych owoców, np. cytrusów. Są też bidony z koszyczkiem na owoce, dzięki którym woda nabiera ich smaku.
  • Na co uważać: „wody” smakowe zawierają cukier (w postaci syropu glukozowo-fruktozowego), słodziki, konserwanty i aromaty. Te dodatki podnoszą cenę, ale nie wartość zdrowotną napoju.

Soki i nektary

Producent, który dodaje cukier do soku owocowego, łamie prawo. Do soków warzywnych można jednak dodać odrobinę cukru dla poprawy smaku.

CZYTAJ  Dieta bezglutenowa: Zasady i jadłospis dla biegaczy

1. Soki marchewkowo-owocowe

  • Kiedy pić: po treningu.
  • Korzyści: duża ilość naturalnych cukrów może przyspieszać odbudowę glikogenu, a jednocześnie sok marchewkowo-owocowy dostarcza witamin i składników mineralnych z owoców i warzyw. Nadmiar takich soków może jednak wywołać mdłości z powodu dużej zawartości naturalnej fruktozy.
  • Na co uważać: część producentów podkreślała brak dodatku cukru, ale w składzie innych soków marchewkowo-owocowych znaleziono syrop glukozowo-fruktozowy. Najlepiej wybierać soki, w których węglowodany pochodzą wyłącznie z owoców i warzyw.

2. Soki 100%

  • Kiedy pić: od godziny do 30 minut przed treningiem oraz po treningu.
  • Korzyści: sok 100% odbudowuje zapasy glikogenu po treningu i dostarcza przeciwutleniaczy (witamin) oraz składników mineralnych.
  • Na co uważać: sok 100% nie powinien zawierać sztucznych dodatków ani cukru, ale etykietę zawsze warto sprawdzić. Wystarczy, że z nazwy zniknie słowo „sok”, a producent może dodać polepszacze smaku i inne dodatki, zachowując wrażenie czystego soku. Większość soków w sklepach powstaje z soków zagęszczonych – najpierw usuwa się z nich część wody, a przed rozlaniem do kartonów uzupełnia ją z powrotem. Lepszy wybór to soki tłoczone bezpośrednio z owoców, naturalnie mętne, a nie klarowne, czyli pozbawione błonnika. Barbara Groele, sekretarz generalna Krajowej Unii Producentów Soków, wyjaśniała, że zakaz dodawania cukru do soków owocowych i pomidorowych obowiązuje od 2013 roku, a soki wprowadzone do obrotu przed 28 października 2013 roku mogły być sprzedawane do 28 kwietnia 2015 roku. Szacowano wówczas, że około 95% soków w polskich sklepach nie miało sztucznego dodatku cukru.

3. Nektar

  • Kiedy pić: od godziny do 30 minut przed treningiem oraz po treningu.
  • Korzyści: węglowodany z rozcieńczonego soku lub z dodanego cukru dają energię na trening i odbudowują glikogen po jego zakończeniu.
  • Na co uważać: nazwa „nektar” kojarzy się z esencją, ale jest odwrotnie – nektar to rozcieńczony sok. Przepisy zakazują dodawania cukru także do nektarów, ale z wyjątkami. Z niektórych kwaśnych owoców, np. wiśni czy czarnej porzeczki, nie da się zrobić soku o smaku akceptowanym przez większość konsumentów, dlatego sprzedaje się je jako nektary z 25% soku i dodatkiem cukru, a resztę stanowi woda lub np. sok z winogron. Także nektary z owoców o dużej papkowatości (banan, mango) zawierają tylko 25% soku. Nektar z owoców nadających się do bezpośredniego jedzenia (gruszki, jabłka, brzoskwinie, pomidory) musi zawierać co najmniej 50% soku.

4. Soki warzywno-pomidorowe

  • Kiedy pić: po treningu.
  • Korzyści: soki warzywno-pomidorowe świetnie uzupełniają potas, który pomaga zapobiegać skurczom na kolejnym treningu. W sokach warzywnych dominują pomidory, a przecier pomidorowy jest bardzo dobrym źródłem likopenu, wiązanego z ochroną przed rozwojem raka prostaty. Kto nie zjadł w ciągu dnia porcji warzyw, może sięgnąć po taki miks.
  • Na co uważać: soki warzywne nie powinny zawierać sztucznych dodatków ani dużo cukru, ale etykietę trzeba sprawdzić. Producenci tłumaczą czasem dodatek cukru koniecznością złagodzenia cierpkiego smaku, jednak nie powinien on znacząco podnosić kaloryczności. Najlepszym wyborem jest sok pomidorowy 100% (może być z ziołami), do którego nie wolno dodawać cukru.

5. Sok z brzozy

  • Kiedy pić: po intensywnym treningu lub zawodach.
  • Korzyści: sok z brzozy zawiera wiele składników mineralnych: potas, magnez, wapń (wzmacnia kości), żelazo (przeciwdziała anemii) i miedź, a także aminokwasy, witaminę C (przeciwutleniacz) i witaminy z grupy B. Działa moczopędnie, więc usprawnia wydalanie szkodliwych produktów przemiany materii po intensywnym treningu lub starcie. Sok z brzozy łatwo pozyskać samodzielnie – wystarczy naciąć korę brzozy i podstawić butelkę.
  • Na co uważać: najlepszy jest sok z brzozy 100%. Czasem producenci dodają cukier lub syropy smakowe – warto sprawdzić, czy to prawdziwe syropy owocowe i ziołowe, czy same aromaty.

Napoje

Gotowe napoje mają nawadniać, orzeźwiać, dostarczać witamin i energii. Producenci chwalą je na etykietach, ale skład często mówi co innego.

1. Napoje typu owocowa multiwitamina

  • Kiedy pić: od biedy przed treningiem i po nim.
  • Korzyści: niezły smak, trochę witamin, czasem 20% soku owocowego, a czasem tylko aromaty. Najczęściej to produkt, który jedynie udaje zdrowy.
  • Na co uważać: warto porównać skład napoju multiwitaminowego ze zwykłym sokiem owocowym 100%. Sok często zawiera więcej witamin (np. C i A), a napoje multiwitaminowe są zwykle dosładzane cukrem i słodzikami.
CZYTAJ  Dieta bezglutenowa: produkty i przepisy gluten-free

2. Zielone herbaty

  • Kiedy pić: gotowe napoje – sporadycznie przed treningiem, a po treningu tylko wtedy, gdy naprawdę nie ma nic innego. Zieloną herbatę zaparzoną samodzielnie można pić przed biegiem i po nim bez ograniczeń.
  • Korzyści: smak zielonej herbaty dobrze orzeźwia w upalne dni, choć w gotowych napojach bywa uzyskiwany samymi aromatami. Lepiej zaparzyć zieloną herbatę samemu, przestudzić ją i dodać miód oraz kilka kropel cytryny.
  • Na co uważać: „zielona herbata” w nazwie sugeruje zdrowszy wybór i wiele osób daje się na to złapać. W rzeczywistości ilość ekstraktu z zielonej herbaty w takim napoju jest minimalna – za mała, by działał jako przeciwutleniacz, a ewentualne wsparcie odchudzania niweczy często spory dodatek cukru.

3. Wody witaminowe

  • Kiedy pić: wody witaminowe gazowane – tylko po treningu; niegazowane – przed, w trakcie i po treningu.
  • Korzyści: wody witaminowe dostarczają większych ilości konkretnych witamin i składników mineralnych przy niskiej zawartości innych minerałów (np. sodu).
  • Na co uważać: warto sprawdzić dawki witamin i wybierać wody, które uzupełniają rzeczywiste niedobory. Dobrze jest się przebadać, by wiedzieć, których witamin faktycznie brakuje i czy suplementacja jest potrzebna. Składnik mineralny dodany do wody witaminowej może też mieć naturalny odpowiednik w którejś wodzie wysoko zmineralizowanej. Do wód witaminowych często dodaje się konserwanty i barwniki – lepiej wybierać przynajmniej te bezbarwne.

4. Izotoniki

  • Kiedy pić: przed treningiem, w jego trakcie i po nim.
  • Korzyści: odpowiedni skład cząsteczkowy sprawia, że napój izotoniczny znacznie szybciej trafia do krwiobiegu i krócej zalega w żołądku, więc nawadnia szybciej bez obciążania układu pokarmowego. Węglowodany z izotonika wspierają zapasy glikogenu w mięśniach, a elektrolity (głównie sód) chronią przed hiponatremią, czyli zbyt niskim stężeniem sodu we krwi przy nadmiarze wody, które może prowadzić do drgawek i zaburzeń przewodzenia impulsów nerwowych do mięśni.
  • Na co uważać: napój izotoniczny ma prosty skład: woda, węglowodany, sód, czasem witaminy. Producenci konkurują smakiem, kolorem oraz kształtem butelek i nakrętek, dlatego trzeba uważać na sztuczne barwniki (czerwień koszenilowa, żółcień chinolinowa, błękit brylantowy) i konserwanty (np. benzoesan sodu, sorbinian potasu). Izotoniki bez tych dodatków są dostępne. Litr kolorowego izotonika nikomu nie zaszkodzi, ale przy intensywnym planie treningowym i piciu bardzo dużych ilości takiego napoju można przekroczyć dopuszczalne dzienne spożycie tych substancji.

5. Energetyki

  • Kiedy pić: nigdy przed biegiem ani w jego trakcie – energetyk to nie izotonik. Może się sprawdzić po ciężkim treningu albo jako ostatnia deska ratunku w drodze powrotnej z zawodów, gdy brakuje innego źródła kofeiny.
  • Korzyści: duża zawartość cukru może wspierać odbudowę glikogenu. Wysoka dawka kofeiny może jednak nasilać odwodnienie, obciążać układ sercowo-naczyniowy i mocno pobudzać układ nerwowy (gonitwa myśli, trudności ze skupieniem się).
  • Na co uważać: energetyki są pełne konserwantów, sztucznych aromatów i barwników. Duża ilość kofeiny przyjęta w czasie biegu nie tylko obciąża serce, ale może też sprawić, że biegacz zaraz po mecie będzie musiał biec do toalety.

Napoje „imprezowe”

Napoje kojarzone z imprezami rzadko trafiają do diety biegacza. Są wśród nich jednak zarówno pozytywne zaskoczenia, jak i produkty, których lepiej unikać.

1. Kolorowe napoje owocowe

  • Kiedy pić: czasem po treningu, ale generalnie nie są polecane.
  • Korzyści: kolorowe napoje owocowe są modne, mocno reklamowane i smaczne, ale zawierają bardzo dużo cukru – 5 łyżeczek w szklance 250 ml – więc nie zastąpią soku 100%. Jeśli już trafią w ręce biegacza, lepiej wypić je po treningu, by uzupełnić glikogen. Warto wybierać napoje z dużą zawartością soku owocowego – powyżej 20% to już niezły wynik; taki napój może być źródłem np. przeciwutleniaczy.
  • Na co uważać: producenci przyciągają klientów zdjęciami owoców na butelkach, a w składzie bywa tylko aromat, sztuczne barwniki i cukier. Dobrze, jeśli napój zawiera jakikolwiek sok owocowy. Inny trik to wymyślne składniki – egzotyczne owoce występują w takich napojach w śladowych ilościach, rzędu 0,000001%.
CZYTAJ  Jak zrobić domowy izotonik: przepis, proporcje i ile elektrolitów naprawdę potrzebujesz

2. Cola

  • Kiedy pić: wygazowaną colę często pije się pod koniec biegów ultra.
  • Korzyści: cola zawiera dużo węglowodanów (2 łyżki stołowe cukru na szklankę 250 ml), więc może zastąpić żele energetyczne, gdy ich smak znudzi się podczas długiego biegu. Kofeina jest obecna, ale w niewielkim stężeniu.
  • Na co uważać: cola na trasie powinna być mocno wygazowana, bo bąbelki dwutlenku węgla napierają na ściany żołądka i zmniejszają uczucie pragnienia, przez co biegacz pije mniej, mocniej się odwadnia i bardziej obciąża serce. Dwutlenek węgla może też unosić przeponę i utrudniać oddychanie. Cola zawiera ponadto kwas fosforowy.

3. Piwo bezalkoholowe

  • Kiedy pić: po intensywnym treningu albo po ukończeniu zawodów.
  • Korzyści: piwo bezalkoholowe nie jest napojem izotonicznym, choć wielu biegaczy chciałoby je tak traktować. Od czasu do czasu można je jednak wypić po treningu, uzupełniając utracone z potem elektrolity – potas, magnez i sód – oraz witaminy z grupy B. Piwo bezalkoholowe ma też około 50% mniej kalorii niż zwykłe. W badaniu Uniwersytetu Technicznego w Monachium biegacze, którzy pili piwo bezalkoholowe przez 3 tygodnie przed maratonem i 2 tygodnie po nim, mieli mniej stanów zapalnych i infekcji górnych dróg oddechowych niż grupa otrzymująca placebo.
  • Na co uważać: piwo bezalkoholowe może zawierać do około 0,5% alkoholu (piw z 0,0% alkoholu jest bardzo mało), dlatego nie powinny go pić np. kobiety w ciąży jako zamiennika zwykłego piwa. Niską zawartość alkoholu uzyskuje się przez dokładną kontrolę lub ograniczenie fermentacji. Zwykłe piwo dodatkowo odwadnia przez moczopędne działanie alkoholu, więc elektrolity, które dostarcza, są tracone z moczem.

4. Tak zwane smart drinki

  • Kiedy pić: po treningu i w ciągu dnia.
  • Korzyści: smart drinki obiecują odstresowanie, witalność, spalanie tłuszczu i energię – brakuje tylko obietnicy, że po jednej butelce biegacz pokona Henryka Szosta w maratonie i Usaina Bolta na 100 metrów. Skład to cukier, 20% soku owocowego, witaminy i składniki mineralne. Smart drink może uzupełnić ubogi jadłospis, np. w witaminy z grupy B i kwas foliowy, ale cudów nie zdziała – ilość substancji czynnych dobrano tak, by nie zaszkodziła, ale też specjalnie nie pomogła. Kofeina w niektórych smart drinkach może zastąpić filiżankę kawy.
  • Na co uważać: smart drinki z kofeiną mogą być problemem dla osób pijących dużo kawy. Bezpieczna dla dorosłych dzienna ilość kofeiny to według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności około 400 mg, a większe dawki mogą nasilać odwodnienie, dlatego warto uzupełniać płyny wodą. Smart drinki mają niemal tyle samo cukru co cola.

5. Kwas chlebowy

  • Kiedy pić: po treningu.
  • Korzyści: kwas chlebowy zawiera bakterie kwasu mlekowego, które usprawniają trawienie, a także witaminy E i C o działaniu przeciwutleniającym (pomagają zwalczać wolne rodniki) oraz witaminy z grupy B. Najlepiej smakuje schłodzony.
  • Na co uważać: niektóre kwasy chlebowe zawierają konserwanty. Warto sprawdzić, czy aromaty smakowe są naturalne, czy sztuczne.

Najważniejsze zasady w skrócie

MomentNapoje polecane w przeglądzie
Przed treningiemwoda źródlana, woda mineralna i wysoko zmineralizowana, woda kokosowa, izotonik, sok 100% lub nektar (od godziny do 30 minut przed)
W trakcie treninguwoda źródlana (treningi poniżej 60 minut), woda mineralna, woda kokosowa, izotonik, wygazowana cola pod koniec biegów ultra
Po treninguwoda mineralna, sok 100%, sok warzywno-pomidorowy, sok marchewkowo-owocowy, sok z brzozy, izotonik, okazjonalnie piwo bezalkoholowe, kwas chlebowy
Czego unikaćenergetyków przed biegiem i w jego trakcie, „wód” smakowych, napojów z dużą ilością cukru i sztucznych barwników
Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

You May Also Like