7 suplementów, których biegacze naprawdę potrzebują

7 suplementów, których biegacze naprawdę potrzebują

Beta-alanina, kofeina, magnez, kreatyna, kolagen, witamina D i omega-3 – 7 suplementów dla biegaczy: działanie, najlepsza forma, dawki i skutki uboczne.

Biegaczom, którzy poważnie budują formę, najwięcej mogą dać beta-alanina, kofeina, magnez, kreatyna, kolagen, witamina D oraz kwasy omega-3. Suplement diety to produkt uzupełniający jadłospis, będący skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych lub innych substancji, naturalnych albo syntetycznych. Poniżej opis każdego z siedmiu suplementów: działanie, najlepsza forma, zalecana dawka, źródła w jedzeniu i możliwe skutki uboczne.

Czy suplementy zastąpią dietę?

Suplementy nie zastąpią dobrze zbilansowanej diety, nawet przy dużych obciążeniach treningowych. Są jednak wygodne, a część z nich – co potwierdzono w badaniach – daje realną przewagę osobom, które na serio pracują nad sprawnością i formą.

Liam Holmes, dietetyk i właściciel pH Nutrition, tłumaczy, że wiele składników, które według badań zwiększają wydolność, opóźniają zmęczenie i wspierają regenerację, występuje w żywności jedynie w śladowych ilościach. Żeby zbliżyć się do zalecanych wartości samą dietą, trzeba by przez cały tydzień jeść przy każdym posiłku mnóstwo różnych produktów. Stąd popularność suplementów.

Przykładem jest Sarah Lindsay, olimpijka w łyżwiarstwie szybkim i założycielka Roar Fitness. W sezonie trenowała po 9 godzin dziennie, sześć dni w tygodniu – była mocno zmęczona i często chorowała, bo jej układ odpornościowy nie nadążał. Sytuacja zmieniła się, gdy zaczęła przyjmować multiwitaminę, olej rybny, magnez, witaminę D3 i cynk. W kolejnym sezonie Lindsay nie chorowała i bez trudu utrzymywała rytm treningowy.

Efektów suplementacji nie należy oczekiwać po kilku dniach ani nawet po tygodniu – czasem widać je dopiero po miesiącu.

Wskazówka: na etykiecie sprawdź, czy dany suplement przyjmuje się z jedzeniem czy bez, przed posiłkiem czy po nim. Większość suplementów najlepiej brać rano – wyjątkiem jest magnez, który przyjmuje się przed snem.

Dawki 7 suplementów dla biegaczy – zestawienie

SuplementDziałanieNajlepsza formaDawka dziennie
Beta-alaninawięcej energii, lepsza wydolnośćproszek rozpuszczony w płynie4–6 g
Kofeinawięcej energii, lepsza wydolnośćpłyn (lub dowolna wygodna forma)100–200 mg
Magnezwiększa wytrzymałośćcytrynian magnezu200–300 mg
Kreatynawiększa siła mięśnimonohydrat kreatyny5 g
Kolagenszybsza regeneracjakolagen typu 22500–10 000 mg
Witamina Dwiększa odporność na kontuzjewitamina D30,025–0,075 mg
Kwasy omega-3większa odporność na kontuzjepreparat z przewagą EPA nad DHA1000–2000 mg

1. Beta-alanina

Beta-alanina to aminokwas wytwarzany przez organizm, który w mięśniach łączy się z L-histydyną w karnozynę. Karnozyna buforuje zakwaszenie tkanki mięśniowej podczas intensywnego wysiłku, dzięki czemu mięśnie wolniej się męczą i można trenować dłużej.

Dietetyczka Rebecca Dent zwraca uwagę, że beta-alaniny najwięcej jest w mięsie i rybach, więc suplementacja szczególnie opłaca się wegetarianom i weganom. Kobiety mają niższy poziom beta-alaniny niż mężczyźni, dlatego warto ją rozważyć nawet wtedy, gdy kobieta je mięso.

CZYTAJ  Dieta wegetariańska dla biegacza: roślinna moc na każdy kilometr

Działanie

Beta-alanina podnosi poziom energii i poprawia wydolność.

Najbardziej efektywna forma

Najwięcej dowodów przemawia za beta-alaniną w proszku. Rozpuszczona w płynie szybciej trafia do krwiobiegu i szybciej się wchłania niż inne formy.

Zalecana dawka

4–6 g dziennie.

Dodatkowa korzyść

Karnozyna jest silnym antyoksydantem – chroni przed uszkodzeniami przez wolne rodniki zwłaszcza chromosomy i układ nerwowy. Zabezpiecza też mózg przed zmianami degeneracyjnymi i prawdopodobnie spowalnia rozwój choroby Alzheimera.

Źródła w jedzeniu

Indyk, kurczak, wołowina, wieprzowina, jajka, mleko, ser.

Możliwe skutki uboczne

Parestezje, czyli mrowienie skóry. Przyczyna nie jest do końca jasna – jedna z hipotez mówi, że beta-alanina pobudza neurony czuciowe w skórze. Według Holmesa to zjawisko nieszkodliwe; jeśli przeszkadza, podziel dzienną dawkę na kilka porcji albo nieco ją zmniejsz.

2. Kofeina

Kofeina daje zastrzyk energii na dwa sposoby. Po pierwsze blokuje działanie adenozyny – związku, który hamuje aktywność mózgu i sprzyja zasypianiu. Po drugie zwiększa uwalnianie substancji takich jak dopamina, co obniża poziom melatoniny, czyli hormonu odpowiedzialnego za senność.

Działanie

Kofeina podnosi poziom energii i poprawia wydolność.

Najbardziej efektywna forma

Za najlepszą uchodzi kofeina w płynie, bo szybciej niż tabletka dociera do krwi. Tempo wchłaniania nie ma jednak decydującego znaczenia, więc formę można wybrać dowolnie. Holmes podkreśla, że im prostszy sposób przyjmowania, tym łatwiej utrzymać regularność suplementacji.

Zalecana dawka

100–200 mg dziennie.

Dodatkowa korzyść

Badanie przeprowadzone na Johns Hopkins University wykazało, że kofeina wspiera pamięć do 24 godzin po spożyciu. Uczestnicy oglądali zestaw obrazów, a pięć minut później dostawali placebo albo 200 mg kofeiny (tyle, ile w podwójnym espresso). Następnego dnia osoby, które przyjęły kofeinę, znacznie lepiej przypominały sobie, co widziały na obrazach.

Źródła w jedzeniu

Kawa, herbata.

Możliwe skutki uboczne

Kofeina podnosi tętno i ciśnienie krwi, dlatego jej suplementów – podobnie jak suplementów beta-alaniny – należy unikać w ciąży, przy bezsenności i przy problemach z sercem.

3. Magnez

Magnez nazywa się pierwiastkiem energii, bo bez niego organizm nie może korzystać ze swoich zasobów energetycznych. Trójfosforan adenozyny (ATP), główny nośnik energii w ciele, staje się biologicznie aktywny dopiero po związaniu z jonem magnezu.

Holmes wyjaśnia, że cząsteczki ATP magazynują energię i przekazują ją komórkom, także mięśniowym. Podczas długich treningów ATP musi powstawać szybciej i sprawniej zasilać mięśnie, a niedobór magnezu ogranicza produkcję energii i prowadzi do zmęczenia w trakcie dłuższych sesji. Magnez traci się też z potem, dlatego osoby uprawiające sporty wytrzymałościowe są bardziej narażone na jego niedobory.

CZYTAJ  Witamina D moc słońca w kapsułce i diecie

Działanie

Magnez zwiększa wytrzymałość.

Najbardziej efektywna forma

Cytrynian magnezu – według ekspertów organizm wchłania go najłatwiej.

Zalecana dawka

200–300 mg dziennie.

Dodatkowa korzyść

Lepszy sen. Magnez aktywuje przywspółczulny układ nerwowy, który zwalnia tętno, obniża ciśnienie krwi i pomaga organizmowi się zrelaksować. Mięśnie najlepiej regenerują się właśnie podczas snu, więc rano są gotowe do kolejnego wysiłku.

Źródła w jedzeniu

Orzechy, nasiona, warzywa strączkowe, ciemna czekolada, tofu, banany, quinoa, zielone warzywa liściaste.

Możliwe skutki uboczne

Rozstrój żołądka – skurcze i biegunka. Rebecca Dent radzi, by w takiej sytuacji przerwać suplementację do ustąpienia objawów, a potem wrócić do niej z dawką zmniejszoną do 100 mg dziennie.

4. Kreatyna

Kreatyna wędruje z krwią do mięśni szkieletowych i do mięśnia sercowego. Tam przyłącza grupę fosforanową i zmienia się w fosfokreatynę – związek z wysokoenergetycznymi wiązaniami. Gdy mięśnie zaczynają pracować, fosfokreatyna oddaje grupę fosforanową wraz z energią włóknom mięśniowym, co zwiększa siłę.

Holmes dodaje, że kreatyna wciąga wodę do mięśni, a to sprzyja syntezie białek, bo woda dostarcza cząsteczki i składniki odżywcze tam, gdzie są potrzebne.

Działanie

Kreatyna zwiększa siłę mięśni.

Najbardziej efektywna forma

Dowody wskazują na monohydrat kreatyny. Tabletki i proszek działają równie skutecznie; jeśli wybierasz proszek, sięgnij po monohydrat mikronizowany, bo znacznie łatwiej się rozpuszcza.

Zalecana dawka

5 g dziennie.

Dodatkowa korzyść

Suplementacja kreatyny może pomagać przeciwdziałać utracie masy kostnej związanej z menopauzą. Więcej energii oznacza więcej mocy przy podnoszeniu ciężarów, a większe obciążenie kości pobudza powstawanie nowej tkanki kostnej.

Źródła w jedzeniu

Czerwone mięso, ryby, jajka, mleko.

Możliwe skutki uboczne

Zatrzymywanie wody i wzdęcia, bo kreatyna skłania komórki do gromadzenia wody. Według Holmesa przy dawce 5 g dziennie te efekty powinny być minimalne.

5. Kolagen

Kolagen to białko zbudowane m.in. z aminokwasów glicyny, proliny i hydroksyproliny. Uruchamia procesy anaboliczne w mięśniach, w których powstają nowe włókna mięśniowe, a istniejące się rozrastają. Podczas treningu we włóknach mięśniowych powstają mikrouszkodzenia – ważne, by były na bieżąco naprawiane i by tworzyły się nowe włókna, tak aby mięśnie były przygotowane na cięższą pracę przy kolejnym treningu. Kolagen jest też składnikiem chrząstki, która m.in. amortyzuje stawy i pozwala im sprawnie pracować.

Działanie

Kolagen ułatwia i przyspiesza regenerację.

Najbardziej efektywna forma

Kolagen typu 2. Typów kolagenu jest wiele, ale właśnie typ 2 – składnik chrząstki stawowej – najlepiej łagodzi ból stawów i pomaga zachować elastyczność ciała.

Zalecana dawka

2500–10 000 mg dziennie. Do łagodzenia bólu stawów powinno wystarczyć 2500 mg, natomiast 10 000 mg wspiera sprawne budowanie masy mięśniowej.

CZYTAJ  Lekkie koktajle owocowe orzeźwiające napoje na lato

Dodatkowa korzyść

Kolagen tworzy rusztowanie skóry i stanowi około 75% suchej masy skóry właściwej. Badania sugerują, że po 25. roku życia organizm wytwarza go co roku nawet o 1,5% mniej, dlatego suplementacja kolagenu pomaga zachować jędrną i gładką skórę.

Źródła w jedzeniu

Galareta z nóżek wieprzowych i kurzych łapek, rosół na kościach, galaretki owocowe, podroby, golonka, salceson.

Możliwe skutki uboczne

Uczucie pełności albo zaparcia – organizm rozkłada naraz dużą porcję białka, a brakuje płynów i błonnika, które wspierają trawienie. Pij odpowiednio dużo, jedz sporo owoców i warzyw, a jeśli dolegliwości nie mijają, zmniejsz dzienną dawkę o połowę.

6. Witamina D

Witamina D należy do najważniejszych witamin ograniczających stany zapalne. Gdy jej aktywna forma, 1,25(OH)D, wiąże się z receptorami w komórkach mięśniowych, hamuje wytwarzanie prozapalnych cytokin, a jednocześnie uruchamia związki przeciwzapalne – protektyny, resolwiny i marezyny.

Działanie

Witamina D zwiększa odporność na kontuzje.

Najbardziej efektywna forma

Witamina D3. Badania pokazują, że jest o 87% skuteczniejsza w podnoszeniu poziomu witaminy D w organizmie niż witamina D2.

Zalecana dawka

0,025–0,075 mg dziennie.

Dodatkowa korzyść

Lepszy nastrój. Witamina D, którą organizm wytwarza pod wpływem słońca, uczestniczy w produkcji serotoniny, nazywanej hormonem szczęścia. Dlatego dla zdrowia i dobrego samopoczucia ważne jest, by nie dopuszczać do niedoboru witaminy D.

Źródła w jedzeniu

Łosoś, sardynki, jajka, grzyby, krewetki.

Możliwe skutki uboczne

Nadmierna suplementacja może wywołać nudności i wymioty. Zdarza się to rzadko i zwykle tylko po przekroczeniu zalecanej dawki dziennej.

7. Kwasy omega-3

W przypadku kwasów omega-3 liczą się przede wszystkim kwas eikozapentaenowy (EPA) i dokozaheksaenowy (DHA). Kwasy omega-3 zmniejszają stan zapalny – podobnie jak witamina D hamują produkcję prozapalnych cytokin i wspierają działanie związków przeciwzapalnych.

Działanie

Kwasy omega-3 zwiększają odporność na kontuzje.

Najbardziej efektywna forma

Preparat z wyższym stosunkiem EPA do DHA. EPA znacznie skuteczniej łagodzi dolegliwości fizyczne: zmniejsza bolesność, ból i obrzęki.

Zalecana dawka

1000–2000 mg dziennie.

Dodatkowa korzyść

Lepsza koncentracja. DHA nie wpływa znacząco na sprawność fizyczną, ale poprawia koncentrację. To główny kwas tłuszczowy w mózgu – pobudza przepływ krwi i usprawnia pracę komórek mózgowych, a jego brak wyraźnie obniża zdolności poznawcze.

Źródła w jedzeniu

Sardynki, makrela, śledź, pstrąg, siemię lniane, nasiona chia, pestki dyni.

Możliwe skutki uboczne

Nieprzyjemny posmak w ustach albo lekko rybi zapach z ust – oba objawy powinny być łagodne.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

You May Also Like