Everest Marathon to najwyżej położony maraton na świecie: startuje z Everest Base Camp na wysokości 5364 m n.p.m., a kończy się w Namche Bazaar na 3440 m n.p.m. Tenzing Hillary Everest Marathon to bieg na pełnym dystansie 42 195 m rozgrywany co roku 29 maja w Nepalu, upamiętniający pierwsze wejście na Mount Everest. Poniżej relacja Bartka Matczaka, który pokonał trasę Everest Marathonu w 6 godzin i 26 minut.
Everest Marathon w liczbach
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Start | Everest Base Camp, 5364 m n.p.m. |
| Meta | Namche Bazaar, 3440 m n.p.m. |
| Dystans | 42 195 m |
| Termin | co roku 29 maja |
| Pierwsza edycja | 29 maja 2003 r. |
| Liczba startujących | w czasie relacji około 200 osób, z czego połowa to Szerpowie startujący w osobnej kategorii |
| Limit czasu | w czasie relacji brak oficjalnego limitu |
| Strona biegu | everestmarathon.com |
Tego samego dnia co maraton odbywa się półmaraton. Półmaraton Everest startuje z położonego w połowie trasy Dingboche, a metę ma wspólną z maratonem w Namche Bazaar.
Dlaczego Everest Marathon odbywa się 29 maja
Data Everest Marathonu nawiązuje do 29 maja 1953 roku, kiedy Szerpa Tenzing Norgay i Nowozelandczyk Edmund Hillary jako pierwsi ludzie stanęli na szczycie Mount Everestu. Pierwszy Tenzing Hillary Everest Marathon zorganizowano 50 lat później, w 2003 roku, i od tego czasu bieg odbywa się zawsze tego samego dnia.
Droga na start: 10 dni trekkingu z Lukli
Na start Everest Marathonu nie da się dojechać. Do Everest Base Camp (EBC) prowadzą wyłącznie szlaki piesze. Najbliższe lotnisko leży w Lukli, około 50 km od bazy i prawie 3000 metrów niżej, a najbliższa droga kołowa jest o kolejne dwa dni marszu dalej od Lukli.
Trekking z Lukli do bazy trwał 10 dni, potem uczestnicy mieli dzień odpoczynku. Codzienne podchodzenie coraz wyżej służyło aklimatyzacji: organizm stopniowo przyzwyczajał się do coraz mniejszej ilości tlenu w powietrzu i coraz niższego ciśnienia. Dzień przed startem barometr pokazał 540 hPa, czyli około połowę ciśnienia, do którego przywykli biegacze trenujący na nizinach. Ostatnie dwa dni przed biegiem uczestnicy spędzili już w bazie na 5364 m n.p.m. Trasę maratonu znali wcześniej, ponieważ podczas trekkingu przeszli ją w przeciwnym kierunku.
Ostra choroba górska i badania przed startem
Organizatorzy Everest Marathonu na każdym spotkaniu przypominali objawy ostrej choroby górskiej (AMS, acute mountain sickness). Dwa dni przed startem wszyscy uczestnicy przechodzili szczegółowe badania lekarskie, które miały sprawdzić, czy organizm przystosował się do wysokości i czy start jest bezpieczny.
Choroba wysokościowa wyeliminowała wielu chętnych. Spośród około 80 obcokrajowców z Europy, USA, Kanady, Australii, Nowej Zelandii, Hongkongu i RPA, którzy razem szli na start, 9 osób musiało zrezygnować z powodu bólów głowy, mdłości i omdleń. Kto jednak dotarł na start, ten kończył bieg: Everest Marathon nie miał limitu czasu, bo przejście trasy maratonu i tak było jedyną drogą powrotu z bazy pod Everestem.
Życie w obozie
Uczestnicy spali w namiotach na cienkich materacach. Ostatniej nocy przed biegiem namiot autora relacji stał na lodowcu i około drugiej w nocy obudził go huk lawiny i trzask lodu. Rytuał każdego dnia był podobny: o 6 rano Szerpowie budzili trekkerów kubkiem gorącej herbaty, a o 6:30 przychodził czas na mycie w misce letniej wody. Miska wody i dwa bidony, które na noc wkładano do śpiwora, wystarczały do umycia ciała, twarzy, zębów i głowy. W Gorak Shep namiot o 6:30 był pokryty szronem, więc higiena ograniczyła się tam do absolutnego minimum.
Trasa Everest Marathonu kilometr po kilometrze
Trasa Everest Marathonu to kamienie, wąskie i piaszczyste ścieżki, strome podbiegi oraz kręte, bardzo trudne technicznie zbiegi. Bieg rusza o 7 rano. Słońce dopiero wychodzi zza szczytów, a temperatura na starcie jest jeszcze poniżej 0°C. Jako pierwsi ruszają Szerpowie, którzy całe życie spędzają na tych szlakach i bardzo szybko znikają z oczu reszcie stawki.
Start: lodowiec Khumbu
Pierwsze kilometry prowadzą przez lodowiec Khumbu. Pod nogami są błoto, kamienie i przeszkody uformowane ze spiętrzonego lodu.
5. km: Gorak Shep (5100 m n.p.m.)
Gorak Shep to osada dla wędrowców położona na dnie wyschniętego jeziora, na wysokości 5100 m n.p.m. Według relacji to stąd Tenzing i Hillary wyruszyli w 1953 roku, by zdobyć szczyt. Odcinek z EBC do Gorak Shep zajął autorowi 45 minut, czyli 9 min/km. Oddech robił się coraz cięższy, bieg był praktycznie niemożliwy, więc kilkaset metrów dalej przeszedł do marszobiegu.
12. km: Lobuche
W Lobuche trasa schodzi już poniżej 5000 m n.p.m., ale półtorej godziny walki o powietrze zrobiło swoje. Niedotlenione mięśnie i nierówny rytm trasy wywołały pierwsze skurcze, które towarzyszyły autorowi aż do mety.
W okolicy Lobuche dogonił go Daniel, Nowozelandczyk w podobnym wieku, który tak jak autor biegał klasyczny maraton w około 3 godziny. Przez chwilę obaj szukali szlaku. Trasa była oznaczona rzadko: małymi czerwonymi tasiemkami albo napisami kredą na kamieniach, zrobionymi 3 dni wcześniej i niemal zmytymi przez wieczorny deszcz. Właściwą drogę wskazał im Szerpa idący z przeciwnej strony.
Około 20. km: Dingboche i pętla
Dingboche, podobnie jak Lobuche, to osada złożona z kilku gospodarstw, piekarni, kafejki internetowej i kilku schronisk (tea houses, lodges). W sezonie jest pełna turystów, Szerpów i tragarzy, a poza sezonem pustoszeje. W Dingboche biegacze pokonują pętlę o długości około 5 km. Po nawrocie autor widział kolegów z grupy biegnących w przeciwną stronę: Gerda i Jorga z Niemiec (Jorg miał w Ironmanie rekord życiowy 9 godzin) oraz Ryana, Amerykanina z Kolorado, który skończył bieg jako 3. obcokrajowiec.
Niedługo potem autora wyprzedził Scott, dwudziestokilkuletni biegacz z USA. Przed maratonem spędził on 6 tygodni w okolicy startu, wspinając się na okoliczne szczyty. Tak długa aklimatyzacja pozwoliła mu bez kłopotu wygrać klasyfikację obcokrajowców.
Druga połowa: upał, wiatr i pragnienie
Druga połowa Everest Marathonu była dla autora samotną walką z bólem nóg, skurczami i pragnieniem. Choć start odbył się w mrozie, w trakcie biegu temperatura wzrosła do 30°C. Półtoralitrowy bukłak w lekkim plecaku opróżnił się szybko. Punkty z wodą pitną rozstawiono mniej więcej co 5 km. Na początku autor je mijał, ale przez ostatnie dwie godziny wyczekiwał każdego z nich. Dodatkowo coraz silniejszy wiatr wiał prosto w twarz, niosąc drobiny pokruszonych skał.
Dobrze sprawdziły się buty trailowe: stabilne na kamieniach, przyczepne w błocie i na lodzie, szybko schnące i wygodne. Na mecie stopy autora należały do nielicznych bez otarć i pęcherzy.
30. km: klasztor Thyangboche i podbieg 600 m
Przy 30. kilometrze trasa mija buddyjski klasztor w Thyangboche. Po nim następuje zbieg, a zaraz potem morderczy podbieg: na odcinku 5 km biegacze pokonują 600 metrów przewyższenia. Autor nazwał je najdłuższymi pięcioma kilometrami w swoim życiu.
Meta: Namche Bazaar
Ostatnie kilometry to łagodna ścieżka wijąca się wzdłuż zbocza aż do mety w Namche Bazaar. Kilka minut przed metą trasa mija miejsce dawnego obozu z trekkingu. Tam pasący się jak przebiegł przez obóz i staranował namiot-toaletę, w którym akurat była jedna z uczestniczek. Nikomu nic się nie stało, ale od tego czasu grupa miała dla jaków ogromny respekt, a mijanie ich na trasie maratonu było dodatkowym utrudnieniem.
Wyniki i meta
Każdy uczestnik Everest Marathonu dostawał na mecie pamiątkową koszulkę, ciepły dres i ręcznik. Własne ubrania biegaczy zostały w bazie pod Everestem i docierały do Namche Bazaar dopiero po dwóch dniach, bo tyle czasu potrzebują Szerpowie, by przejść trasę maratonu z bagażami.
Bartek Matczak ukończył Everest Marathon w 6 godzin i 26 minut. To blisko godzinę wolniej niż Scott i ponad 2,5 godziny wolniej niż najszybszy Szerpa. Po biegu przez kilka godzin siedział boso przy mecie i dopingował kolejnych znajomych z wyprawy:
- Raju z Indii dobiegł po 7 godzinach. Rok wcześniej wszedł na szczyt Mount Everestu. Zapytany, co było trudniejsze, odpowiedział bez wahania: maraton.
- Michelle, biegacz z Niemiec, dotarł po 7,5 godzinach. Był to jego drugi start w tym biegu i zapowiedział kolejny.
- Kevin z RPA i Vicky z Wielkiej Brytanii przybiegli pół godziny po Michelle. To Vicky była w namiocie staranowanym przez jaka. Oboje zgodnie zapowiedzieli: nigdy więcej.
- Noel, Gavin i Wayne z Anglii dotarli 35 minut później, wyczerpani, ale razem, bo przez cały wyjazd wzajemnie się wspierali.
- Peter, 60-latek z Anglii, dotarł wieczorem po 12,5 godziny na trasie. Jego partnerka nocowała w przydrożnym szałasie i ukończyła bieg następnego dnia rano.
Na tym zakończyła się rywalizacja. Wszyscy uczestnicy z grupy, którzy stanęli na starcie, dotarli do mety.
Po biegu: Katmandu i powrót do formy
Po maratonie uczestnicy wrócili do Katmandu, gdzie ostatniego dnia odbyła się impreza pożegnalna. Jednym z gości była Amelia, wnuczka Sir Edmunda Hillary’ego, która prowadziła w Nepalu działalność charytatywną. Tego wieczoru każdy chciał zrobić sobie z nią zdjęcie.
Powrót do pełnej formy po wyprawie na Everest Marathon zajął autorowi około 4 tygodni. Wystarczająco długo, by zacząć tęsknić i zastanawiać się nad kolejnym startem.
📅 Szukasz zawodów? Sprawdź kalendarz biegów






