Żeby schudnąć biegając, trzeba połączyć regularne treningi (na start 3 razy w tygodniu po 30 minut) z lekkim ujemnym bilansem kalorii, treningiem siłowym i wystarczającą ilością snu. Odchudzanie przez bieganie to stopniowe zmniejszanie ilości tkanki tłuszczowej dzięki temu, że w biegu i po nim spalasz nieco więcej energii, niż dostarczasz z jedzeniem. Poniżej 7 rad opartych na wynikach badań, łącznie z tym, o jakiej porze najlepiej biegać.
1. Dlaczego bieganie jest skuteczne na odchudzanie?
Pływanie, jazda na rowerze czy wyjazd na obóz jogi także spalają kalorie i każda z tych aktywności nadaje się dla osoby, która chce schudnąć. Każda wymaga jednak większych nakładów niż bieganie: basenu albo jeziora, roweru albo trenażera, a w przypadku wyjazdów sporego budżetu.
Do biegania wystarczy para wygodnych butów sportowych, i to niekoniecznie drogich. Biegać można w upale i na mrozie, w śniegu i w deszczu, w towarzystwie albo samemu, a przy odpowiedniej regeneracji nawet codziennie. Bieganie należy do najlepszych sposobów na odchudzanie, bo nie trzeba się go uczyć, można je uprawiać o dowolnej porze i w dowolnym miejscu, bez karnetu do klubu fitness, sprzętu i trenera.
Czasem przyda się chwila poszukiwań w internecie albo pomoc znajomego, który biega dłużej, żeby ułożyć plan systematycznych treningów (lub plan marszobiegów metodą Gallowaya). Nawet wtedy koszt jest niższy niż karnet na basen czy siłownię, zajęcia z trenerem personalnym albo wyjazd na Lazurowe Wybrzeże.
Dostępność biegania ma duże znaczenie, bo brak czasu i możliwości to największe przeszkody, gdy ktoś próbuje znaleźć w swoim życiu miejsce na sport. Kalendarze są przepełnione, a dołożenie nowej czynności do codziennej rutyny zwykle wymaga zrezygnowania z czegoś innego. Bieganie też wymaga pewnych zmian w planie dnia, ale możliwość wyjścia na trening o dowolnej porze, rozpoczęcia go zaraz za drzwiami domu i to praktycznie bez kosztów (poza butami) usuwa wiele barier.
Samo pokonywanie kilometrów nie wystarczy jednak, żeby szybko, skutecznie i trwale pozbyć się nadmiaru tkanki tłuszczowej. Potrzebna jest strategia, którą opisują kolejne punkty.
2. Jak biegacze powinni jeść, żeby schudnąć?
Bieganie w długiej perspektywie wyraźnie służy zdrowiu, a jedną z jego korzyści jest unikanie nadwagi. Samo bieganie nie zwalnia jednak z pilnowania tego, co jesz, szczególnie gdy celem jest zrzucenie kilogramów. Jeśli zjadasz więcej, niż spalasz, waga może stać w miejscu albo nawet rosnąć.
Większość ludzi przeszacowuje liczbę kalorii spalonych podczas treningu. W dużym uśrednieniu (bo wiele zależy od organizmu biegacza i intensywności wysiłku) można przyjąć, że 1,5 km biegu spala około 100 kcal. Przebiegnięcie 3–4 km to więc wydatek rzędu 200–300 kcal: sporo, ale mniej, niż zwykle się wydaje. Dokładniejszy wynik da kalkulator spalania kalorii podczas biegania.
Bycie biegaczem nie oznacza więc, że możesz przestać kontrolować jedzenie. Nie ma tu żadnej magii: schudnąć pozwala wyłącznie ujemny bilans energetyczny, czyli zużywanie (między innymi w biegu) nieco większej ilości energii, niż dostarczasz z pożywieniem, na przykład o około 200 kcal dziennie. Ochota na słodycze albo posiłek bogaty w węglowodany po treningu jest naturalna, ale trzeba ją uwzględnić w bilansie tak, żeby dzień kończył się na lekkim minusie.
3. Ile razy w tygodniu trzeba biegać, żeby schudnąć?
Zawodowi sportowcy precyzyjnie dopasowują plany treningowe do startów, ale osoba, która dopiero zaczyna biegać, nie musi niczego dokładnie wyliczać. Przy odchudzaniu najważniejszy jest czas spędzony w ruchu, bo to on decyduje o liczbie spalonych kalorii. Sprinty, jeśli lubisz szybkość i mięśnie są na nie przygotowane, spalają dużo energii w krótkim czasie. Spacer, marszobieg czy bieg w spokojnym tempie też działają, tylko żeby spalić tyle samo energii, trzeba ruszać się dłużej.
Badania opublikowane w czasopiśmie „Medicine & Science in Sports & Exercise” wykazały, że w ciągu sześciu lat biegacze stracili więcej na wadze niż osoby uprawiające marsz. Prawdopodobnym wyjaśnieniem jest większe przy bieganiu powysiłkowe zapotrzebowanie organizmu na tlen. Bieganie z wyższą intensywnością sprawia, że tłuszcz spala się jeszcze po zakończeniu treningu, nawet w bezruchu.
Rada: zacznij od 3 treningów w tygodniu po 30 minut w formie interwałów, na przykład 30 sekund przyspieszenia, a potem 30–60 sekund odpoczynku w ruchu.
4. Czy trening siłowy pomaga schudnąć?
Trening uzupełniający jest ważny z dwóch powodów. Po pierwsze, robi z biegacza silniejszego zawodnika: daje większą szybkość, lżejszy krok i mniejsze ryzyko kontuzji. Twierdzenie, że bieganie niszczy stawy, to mit, ale stawy niechronione przez odpowiednio silne mięśnie rzeczywiście są bardziej narażone na urazy.
Po drugie, podnoszenie ciężarów (lub przynajmniej ćwiczenia z ciężarem własnego ciała) realnie pomaga schudnąć, i to nie tylko w trakcie samego treningu. Im więcej beztłuszczowej masy mięśniowej, tym więcej kalorii organizm spala w spoczynku. Więcej mięśni oznacza większe spalanie nawet wtedy, gdy nie wykonujesz żadnego wysiłku.
5. Kiedy zacznę lubić bieganie?
Każdy chciałby od razu poczuć tak zwaną euforię biegacza. To stan potwierdzony naukowo: badania opisane w „Journal of Experimental Biology” pokazały, że bieganie uwalnia endokannabinoidy, związane z odczuwaniem przyjemności i zachęcające do powrotu na trening. Jeśli jednak przyjemność z biegania wydaje się na razie odległa jak meta maratonu, nie ma powodu do zmartwień. Trzeba po prostu przetrwać etap, na którym bieganie wydaje się męczarnią.
Ludzkie ciało jest stworzone do biegania, ale organizm, który długo nie biegał, nie ma kondycji. Regularne treningi (wspomniane 3 razy w tygodniu to minimum na początek) stopniowo przyzwyczajają do wysiłku i po około miesiącu bieg staje się bardziej naturalny. Z czasem może pojawić się nawet stan biegowego flow. Wtedy odchudzanie przestaje być głównym celem biegania i staje się jego efektem ubocznym.
6. Czy dla odchudzania lepiej biegać rano?
Wstawanie o świcie rzadko kusi, ale bieganie jako poranny rytuał to jeden z najlepszych pomysłów, z kilku powodów. Po pierwsze, trening jest zrobiony z samego rana, więc nawet jeśli w ciągu dnia wypadnie coś nieplanowanego (nadgodziny w pracy, nagła sprawa rodzinna), regularność biegania na tym nie ucierpi.
Po drugie, poranny wysiłek zwiększa produktywność i ułatwia kontakty z ludźmi, a według badań poprawia też koncentrację i krytyczne myślenie. W praktyce praca idzie sprawniej, rzadziej zdarzają się błędne decyzje, a porozumienie z innymi przychodzi łatwiej.
Po trzecie, z badań wynika, że osoby ćwiczące rano lepiej radzą sobie z odchudzaniem niż osoby ćwiczące wieczorem. W jednym z badań 48 kobiet podzielono na 2 grupy: przez 6 tygodni jedna wykonywała trening kardio rano, druga wieczorem, a wszystkie zapisywały swoje posiłki. Okazało się, że „skowronki” zjadały w ciągu dnia mniej kalorii i ostatecznie straciły więcej na wadze niż „sowy”.
Inne badania pokazały, że trening na czczo, czyli bieg przed śniadaniem, może spalić więcej niż trening po posiłku. Jeśli decydujesz się na bieganie z pustym żołądkiem, niech będzie to krótka sesja o niezbyt wysokiej intensywności. Długie i intensywne treningi bez odpowiedniej ilości paliwa nie dają efektów, a mogą nawet zaszkodzić.
Osobom, dla których bieganie o świcie wydaje się nie do zniesienia, pomogą sprawdzone sposoby na wyrobienie nawyku porannych treningów. Dzięki nim poranny bieg może stać się ulubioną częścią dnia.
7. Czy sen ułatwia odchudzanie?
Dobre nawyki w ciągu dnia, czyli zdrowe jedzenie i regularna aktywność, są kluczowe w walce z nadwagą, ale równie ważny jest odpoczynek w nocy. Badanie opublikowane w czasopiśmie „PLOS ONE” wykazało, że osoby niedosypiające mają zwykle wyższe BMI i większy obwód talii niż osoby śpiące wystarczająco długo. Do tego niedosypianie oznacza słabsze wyniki, gorsze radzenie sobie ze stresem i częstsze choroby.
Bieganie pomaga zasnąć i spać głębiej. Wiele badań potwierdziło, że systematyczna aktywność fizyczna, szczególnie o umiarkowanej intensywności (kardio, trening siłowy, joga), poprawia jakość snu. Lepszy sen chroni z kolei przed skutkami jego niedoboru, takimi jak większe ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego i zaburzeń metabolizmu.
Rada: jeśli biegasz wieczorem, nie planuj treningu tuż przed snem. Temperatura ciała musi zdążyć spaść, a serce zwolnić, inaczej organizm będzie zbyt pobudzony, żeby łatwo zasnąć.
📅 Szukasz zawodów? Sprawdź kalendarz biegów
